PRANJALI PRABHA (Subhashitalu) MALLAPRAGADA

  ద్విపద మెరమెర మెరసేది మేధసు హర్ష జలజల కురిసేది జీవన వర్ష గలగల పారేది గుణముల హర్ష తలతల తాకేది తరంగాల వర్ష కలకల లాడేది కరుణల హర్ష పలపల జారేది పరిమళ వర్ష మిలమిల మెరసేది మానస హర్ష జలజల కురిసేది జగతి వర్ష వెలవెల బోసేది వెలయని హర్ష పలుకుల తడిసేది పరమ వర్ష తళతళ మెరసేది తత్త్వపు హర్ష జలజల కురిసేది జీవన వర్ష భగభగమండేది భాగ్యపు హర్ష నిగనిగ లాడేది నిప్పుల వర్ష వచ్చినా..జనగణ వాక్కుల  హర్ష మచ్చికా.. గుణగణ మానస వర్ష  పెలపెలమంటుండ పిలుపుల హార్ధ కలత తుపానుగ కాలపు వర్ష వెనుకడుగేయక విలువల హర్ష తనువున తాకేడి తపనలా వర్ష వడగళ్ళ వొర్వది వనికేది హర్ష దడ దడ గుండెలో దడమంటూ వర్ష ***** *స్త్రీ హృదయం లో ఆరని జ్వాలా* గుండెలో రేగెనే గుర్తుగా మంట మెండుగా నస్త్రముల్ మేళమై మంట -- కెంజడల్ దాల్చెనో క్ష్వేళకాలంబు మంజులా వాతమే మంచమై మంట -- జీరగా రాత్రిలో+ చీల్చుగా మంట దూరమందెఱ్ఱఁగా ధూమమై మంట -- భగ్న మీకోర్కెలే బద్దలై మంట నగ్నమై రాక్షసానందమై మంట -- శ్వేతవస్త్రమ్ములో చిన్నిగా మంట ఘాతమై యాదలో గాయమై మంట -- క్షాంతి కంపించెనే శాంతిగా మంట కాంతి కన్పించదే గాలమై మంట -- క్షామ మీభూమి దుస్స్వప్న మై ...

     801..గచ్చన్ శరీర విచ్చే దావపి భస్మావ శేషా తామ్1 కర్పూర: సౌరభేణేవ జంతు: ఖ్యాతాను మీయతే11 భావం: కర్పూరం వెలిగి ఆరిపోయినా.. సువాసనలు ఇంకా మిగిలి ఉన్నట్లుగా.. సజ్జనుల శరీరం నాశనమైనా.. వాళ్ళ కీర్తి అన్ని కాలాల్లో అలాగే మిగిలిపోతుంది. ****802..*** మూర్ఖేణ సహ సంయోగో విషాదపి సుదుర్జరః ౹     విజ్ఞేన సహ సంయోగః సుధారససమః స్మృతః ౹౹         మూర్ఖుడుతో సంబంధాలు విషకన్నా ఎక్కువ విషం. సజ్జనులతో సహవాసం సుధ అంటే అమృతంతో సమానం. ***803..*** అధర్మేణైధతే తావత్-తతో భద్రాణి పశ్యతి1 తత: సపత్నాన్ జయతి-సమూలస్తు వినశ్యతి11 భావం: అధర్మంతో వృద్ధి చెందువాడు కొన్నిసార్లు మంచి సుఖములను చవిచూచును. తన శత్రువులనూ గెలుచును. కానీ, చివరకు సమూలంగా నాశనం కావడం తథ్యం. ****804..*** ప్రజ్ఞా నవనవో ల్లేఖశాలినీ ప్రతిభా మతా ౹      తదనుప్రాణనాజీవద్ వర్ణనానిపుణః కవి: ౹౹        నవ్య నవీనముగా చెప్పేంత అర్హత ఉన్న ప్రజ్ఞా శక్తికి ప్రతిభ అని పేరు.అలాగే ఆ ప్రతిభను అనుసరించి జీవం ఉన్నట్టు విషయాలను వర్ణించడములో నైపుణ్యం ఉన్నవాడు కవి *****805..**** సర...

 * ఏది తెలుసుకుంటే ఇంకా ఏదో తెలుసుకోవాలని ఆరాటం ఉంటుందో -- అది సాపేక్ష జ్ఞానం.లోకంలో 99.99% సాపేక్ష జ్ఞానాలే.ఏది తెలుసుకుంటే ఇంక తెలుసుకోవాల్సినది ఏది మిగిలి ఉండదో -- అది నిరపేక్ష జ్ఞానం.  *తాను బ్రహ్మం అనేది మరచి మల్లిక అయినట్టు. తాను మల్లిక అనేది మరచి బ్రహ్మం కావాలి. ***** [*: వేదాంత సారాన్ని తెలుసుకున్న వాడే; జీవిత సారాన్ని సంపూర్ణంగా అనుభవించగలరు. : ✳ పుట్టుక గుట్టు అందరికీ తెలుస్తుంది.,  'పుట్టినవానికి తప్ప'. ✳ చావు గుట్టు ఎవరికి తెలియదు.,   'చచ్చిన వానికి తప్ప'. ***  'నేను సావిత్రి' అన్న దాంట్లో--- ➡ 'సావిత్రి' తో (నామ రూపాలతో) సహవాసం చేస్తే బంధం. ➡ 'నేను' తో సహవాసం చేస్తే మోక్షం. 👉 కెరటం దృష్ట్యా ( నామరూపాల ) మనమందరం అశాశ్వతులం. 👉 సముద్రం దృష్ట్యా (ఆత్మ ) మనమందరం శాశ్వతులం. అమర్:-  సత్యాన్వేషణ చేస్తున్నాను స్వామి... **** సద్గురు:-  సత్యం 'నేను' గా ఉంది;  నేను 'అమర్'గా ఉంది.ప్రపంచమంతా అన్వేషిస్తే ఎలా? : ఏ వస్తువుకు నాశనం (మరణం) అనేది లేదు. అది రూపాంతరం చెందుతుంది. అది ధరించిన మరో రూపాన్ని చూసే శక్తి లేక 'నాశనమయ్యింది...

  వచ్చేది పరాభవ. చెప్పేది సుఖీభవ..కప్పేది జయప్రద చెప్పమని విజయీభవ.. ఉండాలి పవిత్రంగా, ఉండాలి నమ్మకంగా, ఉండాలి పటిష్ఠంగా, ఉండాలి శాశ్వతంగా కోపం  చేటుగా , పాపం  వేటుగా , శాపం  మాటుగా ,దీపం  మెర్పుగా  అల్లన అలరించు, మెల్లగ   మురిపించు, అల్లరి   మరిపించు, ఉల్లము   చిగురించు ఉన్నంతలో ఎదుగు, ఉన్నతంగా ఒదుగు, ఉన్నంతగా పొదుగు, ఉన్నతంగా  నిత్యమున్       మనకెందుకు గొడవ,నడవొద్దని నడవ, నీటితోనింపు కడవ పడవప్రయాణం సత్యమున్  ఎంతున్నా కరువు, నీతితో నడువు, తడువుకోకు బరువు అరవుజోలుకు పోకునిత్యమున్  ముందుగవచ్చు ఉషోదయం విందులుచేసె వసంతoఅందముగా ముఖమయం నందనందనం ప్రతినిత్యమున్ పలుకుల తీరం కులుకులు వైనం అలకలు దాహం మలుపుల సత్యమున్ అంగారంలో కాలితే, బంగారానికి తళతళ, సింగారంతో మగువలు నలిగితే కిలకిల. అజ్ఞాన  తిమిరంపై, విజ్ఞాన వీచికలై, సుజ్ఞాన సమరమై శాస్త్రీయప్రజ్ఞత నిత్యమున్  కూతురుతో కుశలతలు కూతురుతో కమనీయతలు కూతురుతో అనుబంధాలు కూతురులో ఆత్మీయతలు తల్లి తండ్రులకు సేవలు  తల్లి తండ్రులతో బాసలు  తల్లి తం...

సంసార దుఃఖములు నను హింసించుచు నుండె శ్రీశ! యింద్రావరజా! సంసార శరధి నీదగ సంసాధన జేసెడి నను సాకుమ చక్రీ! భావము:ఓ ఇంద్రావరజా! (విష్ణుమూర్తీ!),‌ శ్రీ లక్ష్మీ పతి! ఈ సంసారములో కలిగిన అనేక దుఃఖాలు నన్ను బాధించుచున్నవి. ఈ సంసారసాగరాన్ని దాటుటకు ప్రయత్నము చేసెడి నన్ను నీవే అనుగ్రహించి, కాపాడుము ఓ సుదర్శన చక్రధారి  **** మనసున శాంతిగ శోభయు మనమన బ్రాంతియు కళలగు మానస మేనున్ క్షణమున కాంతియు భవతీ ఋణమున తన్మాయజీవి రుద్రుని తీరున్ సరళ భావం: మనసులో శాంతి ఉంటే జీవితం శోభిస్తుంది. అయితే మనసే మాయలో పడితే భ్రమలు, ఆందోళనలు పెరుగుతాయి. జీవితంలో సుఖం, వెలుగు క్షణికమే. మనిషి ఈ మాయాజీవితంలో ఋణబద్ధుడై, చివరకు రుద్రుని (దైవాన్ని) ఆశ్రయించాల్సిందే. ***** దప్పపు కొమ్మల చాటున వెప్పును భరియింప లేక విశ్రాంతి గొనన్ గప్పున మనుజుడు విసిరిన * రప్పను జూసి బెదిరినవి రామచిలుకలే * [ దప్పము = దట్టమైన,‌ వెప్పు = వేడిమి గప్పున = శీఘ్రంగా, ఆకస్మికముగా ] భావము: వేడిమిని తట్టుకోలేక దట్టమైన చెట్ల కొమ్మల నీడలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న రామచిలుకలు — అప్పుడే ఒక మనిషి అకస్మాత్తుగా రాయి విసరగా, ఆ రాయిని చూసి అవి భయపడి...

  *చ* క్రపాణి! శేషశయన! మాపై నీవు *కి* నుక నొందకు హరి! దనుజ హరణ! *తు* ష్టిగ నిను గొలుతు దురిత దూర! కృపతో *డు* ల్చుమయ్య నా చెడు గుణములను భావము: ఓ హరి! నీవు సుదర్శన చక్రధారివి, శేష తల్పముపై శయనించువాడవు, రాక్షస సంహారకుడవు, పాపములను దూరము చేయువాడవు, నిన్ను సంతోషముతో ఆరాధించుచున్నాను, నీవు‌ మాపై కోపము వహించక, కృప చూపి నా చెడు గుణములను తొలగించుమయ్యా విశ్వ మయము సత్య వింత పలుకు తీరు  శ్వాస హృదయ వాంఛ విలువ సాగు   మిరప విలువ నమ్మ బ్రతుకు మిధ్యగ తీరు  త్రత్వ తన్మయ శుభయోగ ద్రవ్య తీరు  **పాదాది న్యస్తాక్షరి (వి–శ్వా–మి–త్ర)** 🌿 పద్య విశ్లేషణ→ విశ్వమంతటా వ్యాపించిన సత్యం అనేక రూపాల్లో, వింతలతో వ్యక్తమవుతుంది.→ మన శ్వాసలో, హృదయ వాంఛలోనే జీవన విలువలు ప్రవహిస్తాయి.→ బాహ్య మెరుపులను నమ్మితే జీవితం మిధ్యగా మారుతుంది.→ త్రత్వ (త్రిగుణ/త్రిమూర్తి భావం)లో లీనమై శుభయోగ దృష్టిద్రవ్యం పొందాలి. ***** విమలచరిత సీత విశ్వంభరాజాత శ్వాస యాడకున్న బ్రతుకు లేదు మిత్ర వాక్కు వినిన మేలు చేకూరును త్రప యంద మొసగును తరుణులకును. ,(త్రప::సిగ్గు) 🌼 సరళ భావం 🔹 విమలమైన చరిత్ర గల సీతాదేవి వంటి...