అనుష్టుప్

నిత్యలోకసమస్తసౌహృదభావః

సత్యహృదయానందమహీప్రకాశః ।

సర్వార్థసాధ్యాసాధ్యవిశ్వాసధాతా

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥         001

సరళ భావం

సర్వలోకాలలో సౌహార్దభావాన్ని నింపువాడై, సత్యమయ హృదయానందాన్ని ప్రకాశింపజేయువాడై, సాధ్యాసాధ్యాలన్నింటిలోనూ భక్తులకు విశ్వాసాన్ని ప్రసాదించువాడైన వేంకటనాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

*******

 విశ్వకల్యాణార్థ ధర్మాధర్మపరః ।

వాగ్దేవీవిధాతా మిత్రసత్య సేవః ।

శివపార్వతీహృదయానందభావః ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥        002

భావం

 – ధర్మాధర్మ వివేచన ద్వారా విశ్వకళ్యాణాన్ని కోరువాడు.

వాగ్దేవీవిధాతా  – వాగ్దేవి అనుగ్రహంతో సత్యసేవను మిత్రభావంతో ఆచరించువాడు.– శివపార్వతుల హృదయానందానికి కారణమయ్యే మంగళభావస్వరూపుడు. – అట్టి వేంకటనాయకునికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

****

 చిదేకరూపం కమలాప్త లోచనం,

హృదంతరే పద్మ నివాస భాసితం।

మదీయ భాగ్యేష్ట వరప్రదాయినం,

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా॥     003

భావం

చైతన్యస్వరూపుడై, కమలమువంటి సుందర నేత్రాలు కలవాడై, హృదయపద్మములో ప్రకాశిస్తూ నివసించువాడై, నా భాగ్యకామ్య వరాలను ప్రసాదించువాడైన శ్రీ వేంకటనాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను. ॥

ఆహారస్త్వపి సర్వస్య ప్రియాప్రియః ।

సాత్వికగుణార్థో లక్ష్యాలక్ష్యభావః ।

నిత్యయజ్ఞస్తపస్తథా దానం తుభ్యం ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥     004

భావం – ప్రతి జీవికి ఇష్టానిష్టమైన ఆహార భేదాలు ఉంటాయి.

 – సాత్విక గుణం మనిషికి లక్ష్యాన్ని, అలక్ష్యాన్ని (ఏది చేయాలి, ఏది చేయకూడదు) వివేచించే శక్తిని ఇస్తుంది.

 – యజ్ఞం, తపస్సు, దానం అన్నీ నీకే సమర్పితం.

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా – అట్టి వేంకటనాయకునికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

*****

ఆయుష్షారోగ్య బంధాత్మ సర్వసేవః

సత్యాసుఖప్రీతి వర్ధవివర్ధనః

రస్యాః స్నిగ్ధాః స్థిరా హృద్యాత్మా ఆహారః

నమామితం వేంకట నాయకం సదా 005

పదవిభాగ భావం:

ఆయుష్షారోగ్య బంధాత్మ – ఆయుష్షును, ఆరోగ్యాన్ని, శరీర-మనో సమన్వయాన్ని పెంపొందించేది.

సర్వసేవః – సమస్త జీవులకు ఉపకారకమైనది.

సత్యాసుఖప్రీతి వర్ధవివర్ధనః – సత్యభావం, సుఖం, ప్రీతి, సంతృప్తిని అభివృద్ధి చేసేది.

రస్యాః – రుచికరమైనవి.

స్నిగ్ధాః – మితమైన స్నిగ్ధత (పోషకత్వం) కలిగినవి.

స్థిరాః – శరీరానికి స్థైర్యం ఇచ్చేవి.

హృద్యాత్మా ఆహారః – హృదయానికి, మనస్సుకు ఆనందం కలిగించే ఆహారం.

సరళ భావం:

ఆయుష్షు, ఆరోగ్యం, శారీరక-మానసిక శ్రేయస్సును పెంచి, సత్యభావం, సుఖం, ప్రేమలను వృద్ధి చేసే, రుచికరమైన, పోషకమైన, స్థిరబలాన్ని ఇచ్చే, హృదయానికి ఆనందం కలిగించే సాత్త్విక ఆహార స్వరూపముగా వెలసిన వేంకటనాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

*****

ప్రవృత్తి ప్రభవం ప్రత్యక్ష విజ్ఞతః

ప్రణయ ప్రమేయ ప్రకృతి ప్రవీణ్యః

భాగ్య పశ్య వివృతి బ్రతుకే స్తితః

నమామితం వెంకట నాయకం సదా

సరళ భావం  006

సమస్త జీవన ప్రవృత్తులకు మూలకారణమై, ప్రత్యక్ష అనుభవం ద్వారా తెలిసే జ్ఞానస్వరూపుడై, ప్రేమ ద్వారానే గ్రహింపదగినవాడై, ప్రకృతి నిర్వహణలో నిపుణుడై, భాగ్య రహస్యాలను వెల్లడిస్తూ ప్రతి జీవనంలో అంతర్యామిగా నిలిచియున్న వెంకటనాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

*****

శ్లోకం

చిన్మాయా తత్వభావామృత సంభవా,

కర్మార్థ సాధన శోధన కార్యార్థ;

సంకల్ప వికల్ప చిన్మాయా స్వపరా,

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా. ॥        007

సరళ భావం

చైతన్యమయమైన మాయాతత్త్వ స్వరూపుడై, తత్వజ్ఞానామృతానికి మూలకారణుడై,

కర్మల పరమార్థాన్ని తెలియజేసి, సాధన ద్వారా జీవులను శోధించి కార్యసిద్ధి కలిగించువాడై,

సంకల్పం–వికల్పం అనే మనోవృత్తులకు అతీతమైన చిన్మయ స్వరూపుడై, స్వరూప-పరరూప భేదాలను అధిగమించిన పరమాత్ముడై,

ఆ వేంకటనాయకుడిని నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

****

శ్లోకం

మన్మధలీలా మాయ్యార్థ దివ్యతేజా,

త్రిగుణాత్మ సర్వవిద్య సమర్థతా;

సమ్మోహనం విశ్వవ్యాపిత నయనం,

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా. ॥

సరళ భావం

మన్మథుని సౌందర్యాన్ని మించిన లీలామాధుర్యంతో, మాయాతత్త్వానికి ఆధారభూతమైన దివ్యతేజస్సుతో,

సత్త్వ-రజస్-తమో గుణాలకు ఆధారమైన త్రిగుణాత్మస్వరూపుడై, సమస్త విద్యలలో సమర్థుడై,

తన దివ్యరూపంతో జగత్తును ఆకర్షించుచు, విశ్వమంతటా వ్యాపించిన దృష్టిని కలిగినవాడై,

ఆ వేంకటనాయకుడిని నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

కొన్ని పదప్రయోగాలపై

"మాయ్యార్థ" — మీరు మాయ యొక్క అంతరార్థం లేదా మాయార్థం అనే భావంలో వాడినట్లు కనిపిస్తోంది.

"సమ్మోహనం" — భక్తులను ఆకర్షించే దివ్యమాధుర్యంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

"విశ్వావ్యాపిత నయనం" — విశ్వమంతటినీ దర్శించే సర్వజ్ఞ దృష్టి అనే చక్కని భావాన్ని ఇస్తోంది.

****

సర్వదక్షద్వయ ధర్మార్థ సిద్ధార్థః

విఘ్నసంహారా విశ్వాసయోగ్యనాథా

సమయసద్వినియోగ సంఘధీరా

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥     009

 భావ0 — సకల కార్యాలలో సమర్థులైన దివ్యదంపతులు (లక్ష్మీ–నారాయణులు లేదా శ్రీదేవి సమేత వేంకటనాయకుడు). — ధర్మాన్ని స్థాపించి, జీవుల శ్రేయస్సును సాధింపజేసేవారు. — భక్తుల జీవితంలో ఎదురయ్యే అవరోధాలను తొలగించేవారు. — సంపూర్ణ విశ్వాసంతో శరణు పొందదగిన ప్రభువులు.

సమయసద్వినియోగ స — కాలమూల్యాన్ని బోధించి, సమాజాన్ని సత్పథంలో నడిపించే ధీరస్వరూపులు.

*******

శ్లోకం

రవిశశి నయనాల స్వప్రకాశం,

సంభావామి స్వదివ్య దివ్యాస్త్రపాణిమ్;

కాలం కాలాగ్నిరుద్రం స్వభయహారం,

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా. ॥      010

సరళ భావం:

సూర్యచంద్రులను నేత్రాలుగా కలిగి స్వయంగా ప్రకాశించువాడైన,

దివ్యమైన ఆయుధాలను ధరించిన పరమేశ్వర స్వరూపుడైన,

కాలస్వరూపుడై కాలాగ్నిరుద్రునిగా దుష్టులను సంహరించి భక్తుల భయాలను తొలగించువాడైన,

ఆ వేంకటనాయకుడిని నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

****

శ్లోకం...నిశ్శబ్ద కలి కల్మష కార్యవైనం,

నిశ్శబ్ద నిత్య అహంకార విన్యాసం;

నిశ్శబ్ద సర్వోన్నతి ధర్మసన్నుతిం,

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా. ॥      011

సరళభావం...కలియుగంలోని కల్మషాలు, కర్మల ప్రభావాలు నిశ్శబ్దంగానే మనజీవితంలో పనిచేస్తుంటాయి.అహంకారం కూడా చాలాసార్లు నిశ్శబ్దంగానే మనసులో రూపుదిద్దుకుంటుంది.అలాగే ధర్మం, సర్వోన్నతి, ఆత్మవికాసం కూడా నిశ్శబ్ద సాధన ద్వారానే సాధ్యమవుతాయి.

ఈ సమస్త అంతరంగ ప్రక్రియలకు సాక్షిగా, మార్గదర్శిగా ఉన్న వేంకటనాయకునికి నమస్కరిస్తున్నాను.

*******

శ్లోకం..ఉత్తరం సార్వభౌమం లక్ష్మీవైభవం,

ఈశాన్యం సుప్రతీకం శంకరమాయా;

వినాయక గరుడాంజనేయ సేవా,

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా. ॥     012

సరళ భావం... — ఐశ్వర్యం, ఆధిపత్యం, లక్ష్మీకటాక్ష వైభవానికి ప్రతీక. — శుభసూచకం, ఈశ్వరతత్త్వానికి సంకేతం.

 — విఘ్ననివారణ, భక్తి, శరణాగతి, సేవాతత్పరతలకు ఆదర్శం.

ఈ సమస్త శక్తులు, గుణాలు, సేవా భావాలు వేంకటనాయకుని మహిమలో భాగమై ఉన్నాయని భావించి ఆయనకు నిత్యం నమస్కరిస్తున్నాను.

*******

శ్లోకం..నైరుతి కుముదం నాణ్యత్వ స్వభావా,

పడమర అంజనం దర్శనార్భావా;

వాయువ్యం పుష్పదంతం నిత్యసువాసనః,

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా. ॥    013

సరళ భావం..నైరుతి దిక్కున కుముదం — నాణ్యత, స్వచ్ఛత, సౌమ్యతకు ప్రతీక.

పడమర దిక్కున అంజనం — దివ్యదర్శనాన్ని ప్రసాదించే జ్ఞానదృష్టికి సూచకం.

వాయువ్య దిక్కున పుష్పదంతం — పుష్పసుగంధంవలె సత్కీర్తి, సద్గుణాలను వ్యాపింపజేసేది.

ఈ గుణాలన్నీ వేంకటనాయకుని మహిమలో భాగాలే; ఆయనకు నిత్యం నమస్కారం.

****

శ్లోకం..తూర్పు దిక్కున ఐరావతం విశ్వరక్షా,

ఆగ్నేయం పుండరీకం సహనదీక్షా;

దక్షిణం వామనం సద్భావవీక్షా,

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా. ॥     014

సరళ భావం..తూర్పు దిక్కున ఐరావతం — విశ్వ రక్షణ, స్థైర్యం, వైభవానికి ప్రతీక.

ఆగ్నేయ దిక్కున పుండరీకం — సహనం, దీక్ష, పవిత్రతకు సూచకం.

దక్షిణ దిక్కున వామనం — సద్భావంతో లోకాన్ని వీక్షించే దయాస్వరూపం.

ఈ సమస్త శక్తులు, గుణాలు వేంకటనాయకునిలోనే నిక్షిప్తమై ఉన్నాయని భావించి నమస్కరిస్తున్నాను

***:*

విద్యావ్రతస్నాతాయ గురు శిష్యార్థ:

విద్యాభ్యాస విజ్ఞానశ్రీ సర్వార్ధః 

ప్రజ్ఞాప్రాభవసృష్టి ధర్మః కర్మార్ధ:

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా   015 

ఈ పద్యానికి సరళ భావం:

విద్యను వ్రతంలా ఆచరించి, గురు-శిష్య పరంపర యొక్క నిజమైన ప్రయోజనాన్ని గ్రహించిన మహనీయుడు.

విద్యాభ్యాసం ద్వారా విజ్ఞానసంపదను పొందించి, సమస్త జీవనార్థాలను సార్థకం చేసే వ్యక్తి.

ప్రజ్ఞ (వివేకం) వికసించేలా చేసి, ధర్మబద్ధమైన కర్మమార్గాన్ని చూపే మార్గదర్శి.

అటువంటి శ్రీ వేంకటనాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

*******

శ్లో. ప్రణవార్ధమిదం శరీర ప్రళయం

వకుళార్ధవినయ విశ్వమయమం

ర్తన మహీతలంబు నమ్మక భవః

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా ॥ 016 ॥

సరళ భావం

ప్రణవం (ఓంకారం) యొక్క అంతరార్థాన్ని బోధించి, ఈ శరీరం నశ్వరమని తెలియజేసి, వకుళపుష్ప సుగంధంవలె వినయగుణాన్ని ప్రసరింపజేసి, సమస్త విశ్వంలో వ్యాపించిన పరతత్త్వాన్ని దర్శింపజేసే మహనీయుడు. ఈ భూమిపై విశ్వాసం, ధర్మం, సద్భావనలను పెంపొందించే శ్రీ వేంకట నాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

****

శ్లోకం

పుణ్యపాప మూఢజన విమర్శతా

మాయమర్మః సుఖదుఃఖ భావార్పితా ।

రక్షగుణాధ్య విశ్వధర్మార్ధస్థితాః

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా ॥ 018 ॥

సరళ భావం

పుణ్యపాపాల స్వరూపాన్ని వివేచనతో తెలియజేసి, అజ్ఞానుల భ్రమలను తొలగించి, మాయ యొక్క అంతరార్థాన్ని బోధించి, సుఖదుఃఖాలను సమభావంతో స్వీకరించాల్సిన తత్వాన్ని ఉపదేశించేవాడు. రక్షణ, కరుణ, సద్గుణాలతో నిండి, విశ్వధర్మ స్థాపనకై నిలిచిన శ్రీ వేంకట నాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

*****

శ్లోకం

ముగ్ధమోహన ముకుంద గోవర్ధనా

సద్భావార్ధ సంభవామి యుగే యుగే ।

ఆయుర్వృద్ధికరంబు సంగమశ్వాసః

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా ॥ 019 ॥

సరళ భావం

ముగ్ధులను ఆకర్షించే మోహనస్వరూపుడై, ముక్తిని ప్రసాదించే ముకుందుని తత్త్వాన్ని, గోవర్ధనధారి శ్రీకృష్ణుని ధర్మరక్షణ భావాన్ని బోధించేవాడు. "ధర్మసంస్థాపనార్థాయ సంభవామి యుగే యుగే" అనే దైవసంకల్పంలోని సద్భావాన్ని తెలియజేసి, జీవులకు ఆయురారోగ్యాలను, ప్రాణశక్తిని, సత్సంగసంబంధాలను పెంపొందించే శ్రీ వేంకట నాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

******

శ్లోకం

విద్యా శ్రేయోదంభః నిహంబు నిత్యార్ధః ।

జ్ఞాన జ్ఞేయః సర్వార్ధ స్థితిః ధర్మశ్రీః ।

బోధః భోధ్యాః జీవార్ధ సుకృతం విద్యాః ।

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా ॥ 020 ॥

సరళ భావం

విద్య మానవునికి శ్రేయస్సును ప్రసాదించే నిత్యసంపద. జ్ఞానం, జ్ఞేయం (తెలుసుకోవలసిన పరమసత్యం), సర్వార్థాల స్థితి, ధర్మసంపదల మూలం విద్యయే. బోధించేది, గ్రహించేది, జీవన పరమార్థాన్ని తెలియజేసేది, సుకృతాలకు కారణమయ్యేది కూడా విద్యయే. అట్టి విద్యా తత్త్వాన్ని బోధించే శ్రీ వేంకట నాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

*****

శ్లోకం

చరణాలవిందం గోవిందం స్మరణం ।

కరుణాసింధుః నిస్సందేహః నివృత్తః ।

అంజనాపుత్ర అభ్యర్థనా విశ్వాసః ।

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా ॥ 021 ॥

సరళ భావం

గోవిందుని కమలసమానమైన పాదాలను స్మరించడం ద్వారా భక్తి కలుగుతుంది. భగవంతుడు కరుణాసముద్రుడు; ఆయనపై విశ్వాసం కలిగినవారికి సందేహాలు తొలగిపోతాయి. అంజనాదేవి కుమారుడైన హనుమంతుని భక్తి, ప్రార్థన, అచంచల విశ్వాసం వంటి గుణాలను బోధించే శ్రీ వేంకట నాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

******

శ్లోకం

కమలం భ్రమరo సఖ్యతార్ధః కాలాః ।

సృష్టిధర్మ పుష్పాః వకుళాక్షః జీవాః ।

లోకానామ్ యోగ్యతానామ్ యుగధర్మానామ్ ।

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా ॥ 022 ॥

సరళభావం

కలువకు తుమ్మెదకు ఉన్న సహజ స్నేహబంధంవలె, సృష్టిలోని సమస్త జీవులు పరస్పర సహకారంతో జీవించవలసిన ధర్మాన్ని బోధించేవాడు. పుష్పాలు ప్రకృతిధర్మానికి ప్రతీకలైతే, జీవులు దైవసృష్టి వైవిధ్యానికి ప్రతిరూపాలు. ప్రతి లోకంలో, ప్రతి కాలంలో, ప్రతి యుగంలో జీవుల యోగ్యతకు అనుగుణంగా ధర్మం ఆచరించబడాలని ఉపదేశించే శ్రీ వేంకట నాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

******

శ్లోకం..సాంగవేదవిదః సూక్ష్మార్థదివ్యార్థః ।

భ్రమరపద్మసఖ్యదివ్యార్థవిశ్వః ।

రంగారంగజీవానాం శృంగారతత్త్వః ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥023॥

భావం:

వేదాంగాలతో కూడిన వేదాల జ్ఞానాన్ని సంపూర్ణంగా ఎరిగి, వాటిలోని సూక్ష్మమైన మరియు దివ్యమైన తాత్పర్యాలను బోధించేవాడు. భ్రమరము (తుమ్మెద) మరియు పద్మము (కలువ) మధ్యనున్న సహజ సఖ్యతవలె, సృష్టిలోని పరస్పర అనుబంధం వెనుకనున్న దివ్యార్థాన్ని తెలియజేసేవాడు. నానారూపాల జీవజగత్తులో ప్రేమ, ఆకర్షణ, అనురాగం, సృష్టి కొనసాగింపుకు కారణమైన శృంగారతత్త్వాన్ని వివరిస్తూ జీవనసత్యాన్ని బోధించేవాడు. అట్టి శ్రీ వేంకటనాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

******

శ్లోకం.సిద్ధిః సాధ్యే సతామస్తు తస్య ప్రభాః ।

ప్రసాదాత్ సర్వార్థ సంకల్ప సంభావ్యః ।

యస్య మూర్త్యా నిర్వాహ ప్రశ్నార్థ సంభవాః ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥ 024 ॥

భావం:

సజ్జనుల కార్యాలు సిద్ధించుటకు ఆయన ప్రభావం కారణమవుతుంది. ఆయన ప్రసాదం వల్ల సకల శుభసంకల్పాలు ఫలించే అవకాశాన్ని పొందుతాయి. ఆయన స్మరణ, ఆయన సన్నిధి, ఆయన ఉపదేశం వల్ల జీవితంలోని అనేక ప్రశ్నలకు సమాధానాలు లభించి, కార్యనిర్వహణ సక్రమంగా జరుగుతుంది. అట్టి శ్రీ వేంకటనాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

*****

శ్లోకం.సిద్ధిః సాధ్యే సతామస్తు తస్య ప్రభాః ।

ప్రసాదాత్ సర్వార్థ సంకల్ప సంభావ్యః ।

యస్య మూర్త్యా నిర్వాహ ప్రశ్నార్థ సంభవాః ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥ 025 ॥

భావం:

సజ్జనుల కార్యాలు సిద్ధించుటకు ఆయన ప్రభావం కారణమవుతుంది. ఆయన ప్రసాదం వల్ల సకల శుభసంకల్పాలు ఫలించే అవకాశాన్ని పొందుతాయి. ఆయన స్మరణ, ఆయన సన్నిధి, ఆయన ఉపదేశం వల్ల జీవితంలోని అనేక ప్రశ్నలకు సమాధానాలు లభించి, కార్యనిర్వహణ సక్రమంగా జరుగుతుంది. అట్టి శ్రీ వేంకటనాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

*****

పద్యం

విశేష వికాస విశ్వాస జాగృతి

దేహమోహ దివ్యమార్గ దీప్తి ఖ్యాతి

ఆనంద ఆశ్చర్య జీవితం ఆహృతి

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా ॥ 026 ॥

సరళ భావం

మనిషిలో విశేషమైన వికాసాన్ని, దృఢమైన విశ్వాసాన్ని, ఆత్మజాగృతిని కలిగించేవాడు. దేహమోహాన్ని తొలగించి దివ్యమార్గాన్ని ప్రకాశింపజేసి కీర్తిని ప్రసాదించేవాడు. జీవితాన్ని ఆనందమయం, ఆశ్చర్యభరితం, అర్థవంతమైన సమర్పణగా మార్చే శ్రీ వేంకట నాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను

*****

శ్లో॥ నాస్తిక్యం వేదనిందాంచ వ్యర్థ్వార్ధ తామ్ 

ద్వేషం దంభం చ మానం క్రోధం తైక్ష్యంచ 

కాలవైపరీత్యా:దేవతా: ప్రార్ధనః 

నమామితం వేంకట నాయకం సదా        027

భావం:

నాస్తికత్వం, వేదనింద, వ్యర్థమైన ఆలోచనలు, ద్వేషం, దంభం, అహంకారం, క్రోధం, కఠినత్వం వంటి దుర్గుణాలు మానవుణ్ణి అధోగతికి నడిపిస్తాయి. కాలప్రభావంతో మనుషులు ఇటువంటి వైపరీత్యాలకు లోనవుతారు. అటువంటి సందర్భంలో దేవతా ప్రార్థన, ధర్మచింతన, సత్సంగం ద్వారా సన్మార్గాన్ని చూపించే శ్రీ వేంకట నాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

*****

కార్యేషు గమ్యం శయనేషు మౌనం చ ।

భరణేషు ధైర్యం తరుణేషు తత్త్వమ్ ।

కోపేషు శాంతిం కలికాలభర్తారం ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥ 028 ॥

సరళ భావం

కార్యాలలో స్పష్టమైన లక్ష్యాన్ని చూపించి, విశ్రాంతి సమయంలో మౌనమనే ఆత్మచింతనను అలవరచి, బాధ్యతల నిర్వహణలో ధైర్యాన్ని ప్రసాదించి, యౌవనంలో తత్త్వజ్ఞానాన్ని బోధించి, కోపం కలిగిన సందర్భాలలో శాంతిని నెలకొల్పే కలియుగ ధర్మపోషకుడైన శ్రీ వేంకటనాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

*****

హస్తస్య సంపాదః దానం విశ్వాసార్థః ।

సత్యం ధర్మతత్వం కంఠస్యతా శాస్త్రం ।

శ్రోత్రేణ న్యాయయోజనాం నిత్యా శాంతిః ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥ 029 ॥

సరళ భావం

చేతులతో సంపాదించిన ధనాన్ని దానధర్మాలకు వినియోగించి, విశ్వాసాన్ని పెంపొందించేవాడు. వాక్కులో సత్యాన్ని, జీవితంలో ధర్మతత్త్వాన్ని ఆచరించి, శాస్త్రజ్ఞానాన్ని బోధించేవాడు. చెవులతో సద్బోధలను ఆలకించి, న్యాయమార్గాన్ని అనుసరించి, నిత్యశాంతిని ప్రసాదించే శ్రీ వేంకటనాయక గురువును నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

*****

ధర్మాధర్మవివేచనభవ్యదీప్తిః ।

సత్సంగః సద్భావః సర్వార్థసాధనమ్ ।

సర్వకర్మార్థఫలం సంతుష్టిరేవ ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥        030

తెలుగు భావం

ధర్మాధర్మ వివేకమే గొప్ప వెలుగు.

సత్సంగం, సద్భావం సర్వార్థాలను సాధింపజేస్తాయి.

అన్ని కర్మల అంతిమ ఫలం సంతుష్టి.

అటువంటి వేంకటనాయకునికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

*****

పద్యం:

జీవనసంకల్ప విజయాపజయౌ

భావాభావౌ కల్పనార్ధం స్వకర్తవ్యం ।

జన్మలబ్ధం సేవాభాగ్యమ్మున్ మహత్తత్

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥ 031 ॥

సరళ భావం

జీవితంలో సంకల్పాలు ఉంటాయి; వాటికి విజయాలు, అపజయాలు సహజం.

ఇష్టం–అనిష్టం, లాభం–నష్టం వంటి భావాలు మన మనస్సు కల్పించినవే.

కానీ ఈ జన్మలో లభించిన గొప్ప భాగ్యం సేవ చేసే అవకాశం.

అటువంటి జీవన సత్యాన్ని బోధించే వేంకటనాయక గురువుకు నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

****

వృత్తి-నివృత్తి-ప్రవృత్తి విజ్ఞానస్థితిః ।

యత్నః ప్రయత్నో జ్ఞానరత్నం సుజ్ఞతా ।

విశ్వాసః సుశ్రావ్యః సద్భావః సంభావ్యతా ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥      032

సరళ భావం

జీవితంలో కర్తవ్యాచరణ (వృత్తి), వైరాగ్యమార్గం (నివృత్తి), సత్కార్యాచరణ (ప్రవృత్తి) — ఈ మూడింటి యథార్థ స్వరూపాన్ని గ్రహించిన జ్ఞానస్థితి ఆయనది. నిరంతర యత్నం, ప్రయత్నం ద్వారా జ్ఞానరత్నాన్ని సంపాదించి సుజ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. విశ్వాసాన్ని పెంపొందించి, శ్రావ్యమైన సద్భావాలను నెలకొల్పి, అందరి గౌరవానికి పాత్రుడై నిలుస్తాడు. అటువంటి వేంకట నాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

*****

దానేన భోగీ భవతి మనుష్యాణాం ।

మేధావీ వృద్ధసేవయా అహింసయా ।

ఆచార్య ఉవాచ దీవేన దీర్ఘాయుష్యం ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥ 033 ॥

(లేదా "ఆచార్యదీవేన దీర్ఘాయుః" అని కూడా ఉంచవచ్చు.)

సరళ భావం

దానం చేయడం వల్ల మనిషి నిజమైన భోగాన్ని పొందుతాడు. పెద్దలను సేవించడం ద్వారా మేధాశక్తి పెరుగుతుంది. అహింసను ఆచరించడం వలన సత్గుణాలు వృద్ధి చెందుతాయి. ఆచార్యుని దీవెనలు దీర్ఘాయుష్షును ప్రసాదిస్తాయి. అటువంటి సద్గుణాలను బోధించే వేంకట నాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

*****

ఓంకారం నాదరూపభవ నాదమౌ

యోంకారశ్రవణంబు మోదకరమౌ

ఉత్కర్షభాషామయమౌ ఓంకారమ్మౌ

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా   034

సరళ భావం

ఓంకారం నాదస్వరూపమైన పరబ్రహ్మ ధ్వని. ఓంకార శ్రవణం మనసుకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. అది ఉన్నతమైన భాషలకు, వేదవాణికి మూలస్వరూపంగా ప్రకాశిస్తుంది. అటువంటి ఓంకార తత్త్వాన్ని బోధించే వేంకట నాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను

******

ధర్మతత్వజ్ఞానార్థ సంకల్పబలమ్

ధర్మాధర్మసూక్ష్మసంఘర్షవిస్తృతమ్

శర్మకర్మమర్మమాచార్యధర్మమ్

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥   035

సరళ భావం

ధర్మతత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలనే సంకల్పబలం కలవాడు. ధర్మం, అధర్మం మధ్య జరిగే సూక్ష్మమైన సంఘర్షణలను విస్తృత దృష్టితో అర్థం చేసుకున్నవాడు. శ్రేయస్సు (శర్మ), కర్మ, వాటి అంతరార్థమైన మర్మాలను బోధించడం ఆచార్యుని ధర్మం. అటువంటి వేంకట నాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

*****

జ్ఞాన దీప భాష్య కారమాశ్రితాశ్రయః

ఆర్తి నాశనాయ మనోరథాం దీప్తిః

దివ్య మార్గదర్శకార్థ దయానిధిః

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా ॥ 036 ॥

సరళ భావం

జ్ఞానదీపాన్ని వెలిగించి దానికి వ్యాఖ్యానరూపంగా అర్థాన్ని బోధించేవాడు, ఆశ్రయించిన వారికి ఆధారమై నిలిచేవాడు. బాధలను తొలగించి, మనోరథాలకు వెలుగునిచ్చేవాడు. దివ్యమైన మార్గాన్ని చూపే మార్గదర్శి, అపార కరుణాసముద్రమైన దయానిధి. అటువంటి వేంకట నాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

******

చక్రవ్యూహో జీవసద్భావవైఫల్యమ్

క్రమో ధాత్రీవిజ్ఞానం సర్వార్థసిద్ధిః

ధాతుః సాపేక్షప్రాబల్యం భవ్యబంధమ్

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥       037

సరళ భావం

జీవితం కొన్నిసార్లు చక్రవ్యూహంలా సంక్లిష్టంగా కనిపిస్తుంది; సత్సంకల్పాలు ఉన్నప్పటికీ వైఫల్యాలు ఎదురవుతాయి. అయితే సృష్టి క్రమాన్ని, విధి తత్వాన్ని, జ్ఞానాన్ని గ్రహించినవారికి సర్వార్థసిద్ధి లభిస్తుంది. జీవుల మధ్య బంధాలు, శక్తులు, పరిస్థితులు అన్నీ పరస్పర సాపేక్షతతో నడుస్తాయి. ఈ గూఢార్థాలను అవగతం చేయించే వేంకట నాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

******

038వ శ్లోకం

ఆదౌ నిత్యానిత్య వస్తు ఉద్ధత్వమున్

వివేకః పరిగణ్యతే గుణాభి పరివర్తనః

ఇహాముత్ర ఫలభోగ సమోన్నతా

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥

సరళ భావం

ఆధ్యాత్మిక సాధనలో మొదట నిత్యమైనది (శాశ్వతం) ఏది, అనిత్యమైనది (నశ్వరమైనది) ఏది అనే వివేచన జ్ఞానం కలగాలి. ఈ వివేకం ద్వారా మనిషి గుణాలలో ఉన్నతమైన మార్పు వస్తుంది. ఇహలోక, పరలోక భోగాల పట్ల సరైన అవగాహన ఏర్పడుతుంది. ఈ జ్ఞానమార్గాన్ని బోధించే వేంకటనాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

*****

039వ శ్లోకం

విధి విరాగస్తదనంతరం స్థితః

శమాది షట్క సంపత్తి విస్తారనః

ముముక్షుత్వమితి స్ఫుటం దర్శయామి

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥

సరళ భావం

నిత్యానిత్య వివేకం తరువాత వైరాగ్యం కలుగుతుంది. ఆ తరువాత శమ, దమ, ఉపరతి, తితిక్ష, శ్రద్ధ, సమాధానం అనే షట్కసంపత్తులు వికసిస్తాయి. చివరగా మోక్షాన్ని పొందాలనే తీవ్రమైన ఆకాంక్ష అయిన ముముక్షుత్వం ఉద్భవిస్తుంది. ఈ మార్గాన్ని స్పష్టంగా దర్శింపజేసే వేంకటనాయకునికి నేను సదా నమస్కరిస్తాను.

******

040..శ్లోకం..

ఇంద్రియాణి వశీకృత్య నియంత్రకః

వజ్రవైడూర్యాకర్షణవిద్యాతీర్థః ।

మానవాభ్యుదయదీక్షాపరాయణః

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥  ॥

సరళ భావం

ఇంద్రియాలను తన అధీనంలో ఉంచుకొని నియంత్రించగలవాడు. వజ్రం, వైడూర్యం వంటి రత్నాలు ఆకర్షించినట్లు తన విద్య, జ్ఞానం, వ్యక్తిత్వంతో అందరినీ ఆకర్షించగలవాడు. మానవుల అభ్యుదయం, శ్రేయస్సు కోసం దీక్షతో అంకితభావంగా పనిచేసేవాడు. అటువంటి వేంకట నాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

*****

041..కావ్యాకావ్యభవ్యభావ్యవిశ్వాసార్థః ।

నవ్యానవ్యసవ్యాసవ్యసర్వార్థదృక్ ।

దివ్యాదివ్యసఖ్యదుఃఖదీర్ఘదీక్షః ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥   

సరళ భావం

కావ్యం ఏది, అకావ్యం ఏది అనే వివేచన జ్ఞానం కలవాడు. భవ్యమైన విషయాలను, భవిష్యత్తు శ్రేయస్సును గ్రహించి విశ్వాసానికి నిలయంగా నిలిచినవాడు.

కొత్తదైనా, పాతదైనా; అనుకూలమైనదైనా, ప్రతికూలమైనదైనా వాటి అంతరార్థాన్ని తెలుసుకొని సమగ్ర దృష్టితో వ్యవహరించేవాడు.

దివ్యమైన అనుభూతులనూ, సాధారణ జీవితానుభవాలనూ; స్నేహాన్నీ, దుఃఖాన్నీ సమభావంతో స్వీకరించి, తన లక్ష్యసాధనలో దీర్ఘకాల దీక్షతో నిలిచినవాడు.

అటువంటి వేంకట నాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

******

042.శ్లోకం

అకస్మాదేవ యః కోపాత్ సంఘర్షకృత్

పరుషం బహు భాషతే దాహార్ధకృత్ ।

తస్మాదుద్వేజతే లోకః జీవాగ్నికృత్

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా ॥ ॥

సరళ భావం

ఆకస్మికంగా కోపానికి లోనై కలహాలను సృష్టించడం, కఠినమైన మాటలను ఎక్కువగా మాట్లాడడం మనసులకు దహనాన్ని కలిగిస్తుంది. అలాంటి ప్రవర్తన వల్ల ప్రజలు భయపడతారు, దూరంగా ఉంటారు. కోపం జీవితం అనే అగ్నిని రగిలించే శక్తిగా మారుతుంది. ఈ సత్యాన్ని గ్రహించి, ఆ దోషాన్ని జయించిన వేంకట నాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

******

043..శ్లోకం:

సత్కృపాకర ప్రభాకర దీపస్యా

దీప్తాః దివ్య మనోహర ప్రియంకరాః ।

సరోజనేత్ర శుభాశుభంబు లోకాః

నమామి వేంకట నాయకం సదా ॥ ॥

సరళభావం

సత్కృపకు నిలయమై, సూర్యునివలె జ్ఞానప్రకాశాన్ని వెదజల్లే దీపస్వరూపుడవు. నీ దివ్యమైన, మనోహరమైన, అందరికీ ప్రియమైన కాంతి జగత్తును ప్రకాశింపజేస్తుంది. కమలనయనుడవై, లోకంలోని శుభాశుభాలను సమదృష్టితో గమనించి జీవులకు మార్గదర్శకుడవై నిలుస్తావు. అటువంటి శ్రీ వేంకట నాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

******

044. శ్లోకం:

స్వర్ణాభరణధారీ చ జనార్దనః ।

సప్తగిరినివాసః భక్తవత్సలః ॥

మహావిశ్వాన్తర్యామీ చ కృపానిధిః ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥॥

సరళ భావం

బంగారు ఆభరణాలను ధరించిన జనార్దనుడవు. సప్తగిరులలో నివసిస్తూ భక్తులపై అపారమైన ప్రేమను కురిపించే భక్తవత్సలుడవు. సమస్త విశ్వంలో అంతర్యామిగా వెలసి, కరుణకు నిలయమైన దయాసాగరుడవు. అటువంటి శ్రీ వేంకటనాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.

******

045..శ్లోకం..

కదా వా హృషీకేశ వాణీ సౌమ్యం భజేయం

కదా వా న శత్రుం న మిత్రం గోవింద ।

కదా వా మనో మే సమూలం వినశ్యేత్ ।

నమామి తం వేంకటనాయకం నమామి ॥  ॥

సరళ భావం

కదావా హృషీ... వాణి సౌమ్యం భజేయః — ఓ హృషీకేశా! నేను ఎప్పుడు సౌమ్యమైన, మృదువైన, హితమైన వాక్కును అలవరచుకొందును?

కదావా న శత్రుం న మిత్రం గోవిందా — ఓ గోవిందా! ఎప్పుడు నాకు శత్రువు–మిత్రుడు అనే భేదభావం తొలగిపోవును?

కదావా మనోమే సమూలం వినశ్వేత్ — ఎప్పుడు ఈ అహంకార, మమకార, విక్షేపాలతో కూడిన మనస్సు మూలంతో సహా లయమగును?

నమామి తం వేంకటనాయకం నమామి — అట్టి స్థితిని ప్రసాదించగల వేంకటనాయకునికి నమస్కరిస్తున్నాను.

****-*

046..భయం నృణాం సర్వదుఃఖ సమ్మోహనమ్ ।

అహం మమేతి ప్రవృత్తిః ప్రవర్తనః ।

దేహః స్వార్థేషు కాలాధీన ఏవ చ ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥   

సరళ భావం

మానవునికి కలిగే అనేక దుఃఖాలకు భయమే కారణం. "నేను", "నాది" అనే అహంకార–మమకార భావాలే ఆ భయాన్ని పెంచుతూ జీవనాన్ని నడిపిస్తాయి. స్వప్రయోజనాల కోసం పరితపించే ఈ దేహం కాలానికి లోబడినదే, శాశ్వతమైనది కాదు. ఈ సత్యాన్ని బోధించిన వేంకటనాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

****

047..చందనం శీతలం లోకే చంద్రమా ।

చంద్ర చందన యోర్మధ్యే మిత్ర ధర్మః ।

శీతలా సాదు సంగతి సర్వార్థః ।

నమామి తం వేంకట నాయకం సదా ॥ ॥

సరళ భావం

ఈ లోకంలో చందనం చల్లనిది. చందనం కంటే చంద్రుడు మరింత శీతలత్వాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. అయితే చంద్రుడు, చందనం రెండింటికంటే సజ్జనుల సాంగత్యం అత్యంత శాంతిదాయకమైనది, హితకరమైనది. మిత్రధర్మం, సత్సంగం మనిషి జీవితానికి అన్ని విధాలా మేలు కలిగిస్తాయి. అట్టి సత్సంగ మహిమను బోధించిన వేంకటనాయకునికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

****

048..శ్లోకం:

దానేన పాణిర్నతు కంకణేన చ ।

మానేన నిత్య వృద్ధితాం తత్పోషణా ।

స్నానేన శుద్ధిర్నతు చందనేన చ ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥ ॥

సరళ భావం

చేతికి నిజమైన శోభ కంకణాలు ధరించడం వల్ల కాదు, దానం చేయడం వల్ల కలుగుతుంది. మనిషికి గౌరవం, ప్రతిష్ఠలు సత్కార్యాల వల్లనే నిత్యం పెరుగుతాయి. శరీరానికి పరిశుద్ధత చందనం పూయడం వల్ల కాదు, స్నానం వల్ల లభిస్తుంది. ఈ నీతిని బోధించిన వేంకటనాయకునికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

******

049..మానేన తృప్తిర్న తు భోజనేన చ ।

జ్ఞానేన ముక్తిర్న తు మండనేన చ ।

మౌనేన ప్రార్థనా సంగలక్షణమ్ ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥ ॥

సరళ భావం

గౌరవం, ఆత్మగౌరవం వల్ల కలిగే తృప్తి భోజనం వల్ల కలిగేది కాదు. జ్ఞానం వల్లే ముక్తి లభిస్తుంది; బాహ్య అలంకారాల వల్ల కాదు. మౌనం, అంతర్ముఖత, ఏకాగ్రతలే నిజమైన ప్రార్థనకు లక్షణాలు. ఈ సత్యాలను బోధించిన వేంకటనాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

******

050..శ్లోకం:

దానేన పాణిర్నతు కంకణేన చ ।

మానేన నిత్య వృద్ధితాం తత్పోషణా ।

స్నానేన శుద్ధిర్నతు చందనేన చ ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥ ॥

సరళ భావం

చేతికి నిజమైన శోభ కంకణాలు ధరించడం వల్ల కాదు, దానం చేయడం వల్ల కలుగుతుంది. మనిషికి గౌరవం, ప్రతిష్ఠలు సత్కార్యాల వల్లనే నిత్యం పెరుగుతాయి. శరీరానికి పరిశుద్ధత చందనం పూయడం వల్ల కాదు, స్నానం వల్ల లభిస్తుంది. ఈ నీతిని బోధించిన వేంకటనాయకునికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

******

051..మానేన తృప్తిర్న తు భోజనేన చ ।

జ్ఞానేన ముక్తిర్న తు మండనేన చ ।

మౌనేన ప్రార్థనా సంగలక్షణమ్ ।

నమామి తం వేంకటనాయకం సదా ॥  ॥

సరళ భావం

గౌరవం, ఆత్మగౌరవం వల్ల కలిగే తృప్తి భోజనం వల్ల కలిగేది కాదు. జ్ఞానం వల్లే ముక్తి లభిస్తుంది; బాహ్య అలంకారాల వల్ల కాదు. మౌనం, అంతర్ముఖత, ఏకాగ్రతలే నిజమైన ప్రార్థనకు లక్షణాలు. ఈ సత్యాలను బోధించిన వేంకటనాయకునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

******

శ్లో𝕝𝕝 మాతా శత్రుః పితా వైరీ
యేన బాలో న పాఠితః।
గురూ ధర్మః శిష్యా వైరీ సభ్యతాభావ సఖ్యత:
న సఖ్యతే సంసారమై నపుంసక కర్మేయగున్
న శోభతే సభామధ్యే
హంసమధ్యే బకో యథా।।
భావం
👉 ఎవరి బిడ్డను చదివించరో —
అటువంటి తల్లిదండ్రులే అతనికి శత్రువులు
👉 గురువు ధర్మాన్ని బోధించాలి;
సభ్యత (సంస్కారం) లేకపోతే శిష్యుడే తనకు వైరి అవుతాడు
👉 విద్య, సంస్కారం లేకపోతే
సంసారంలో సరైన సంబంధాలు ఏర్పడవు;
జీవితం నిస్సారంగా మారుతుంది
👉 అటువంటి వ్యక్తి సభలో
హంసల మధ్య బకపక్షిలా కనిపిస్తాడు (అసమర్ధుడు)
🔹
*“విద్య లేని జీవితం — దిశ లేని పడవలాంటిది”*
*సంస్కారం లేని జ్ఞానం — ఉపయోగం లేని ఆయుధం”*
*****
జన్మజన్మని పుణ్యకర్మ జాతస్య ధర్మార్థమేవ హి।
శ్లోకతత్త్వం సుస్వరమ్ సద్భావ విశ్వాసపూర్వకం॥
క్లేశసంభోగయుక్తం జీవం చిన్మాయాచిత్తకం।
దైవప్రాప్తిః కర్మభిః సహ సంతృప్తిః జీవనేఽపి చ॥

🔹 సరళ భావం
👉 అనేక జన్మల పుణ్యఫలంతో మనిషి జన్మ
👉 ధర్మార్థమే జీవన లక్ష్యం
👉 క్లేశాలు, సుఖాలు కలిసిన జీవితం
👉 కర్మల ద్వారా దైవప్రాప్తి, సంతృప్తి
****

మత్తు తనం మీలో వుంది నీ మోహంలో కాదు

యుక్తి తనం మీలో వుంది నీ యున్నతలో కాదు

విత్తు తనం మీలో వుంది నీ విశ్వాసం కాదు

రక్తి తనం నోలో వుంది నీ రమ్యత్వంలో కాదు

పద్య భావం (సరళంగా):

మత్తు తనం మీలో వుంది నీ మోహంలో కాదు

– మత్తు (అహంకారం / మదం) అనేది బయటి మోహంలో లేదు; అది మన అంతరంగంలో పుడుతుంది. మనసు స్వచ్ఛమైతే మోహం కూడా ప్రభావం చూపదు.

యుక్తి తనం మీలో వుంది నీ యున్నతలో కాదు

– నిజమైన తెలివి, యుక్తి ఉన్నత స్థానాల్లో కాదు; అది మన ఆలోచనా విధానంలో ఉంటుంది. స్థానం కాదు, మనసే ప్రమాణం.

విత్తు తనం మీలో వుంది నీ విశ్వాసం కాదు

– ధనం (సంపద భావం) విశ్వాసంలో కాదు; అది మన ప్రయత్నం, మన సామర్థ్యంలో ఉంది. విశ్వాసం దారిని చూపుతుంది, కానీ సంపాదన మన కృషి.

రక్తి తనం నోలో వుంది నీ రమ్యత్వంలో కాదు

– ఆకర్షణ, ఆసక్తి (రక్తి) బయట అందంలో కాదు; అది మన అంతరంగ స్పందనలో ఉంటుంది. మనసు ఏదిని ఇష్టపడితే అది రమ్యంగా కనిపిస్తుంది.

*****

బీద తనం నీలో వుంది నీ దేశంల్లో కాదు 

నీదు తనం డబ్యై వుంది నీ దాహంలో కాదు 

మట్టి తనం అంతా వుంది నీ గుండెల్లో కాదు 

మోటు తనం నీలో ఉంది నీ మాటల్లో కాదు

పద్య భావం 

– పేదరికం దేశంలో లేదని, అది మన ఆలోచనల్లో, మన దృష్టిలోనే ఉంటుందని సూచన. మనసు ధనవంతమైతే మనిషి ఎప్పుడూ బీదవాడు కాదు.

– లోభం, ఆశలు డబ్బులో లేవు; అవి మన అంతరంగంలోనే పుడతాయి. డబ్బు ఒక సాధనం మాత్రమే.

– విలువలు లేకపోవడం (మట్టితనం) బయట ప్రపంచంలో కాదని, అది మన హృదయంలో ఉండే దౌర్బల్యం అని అర్థం.

– కఠినత్వం, గరళం మాటల్లో కాదు; అది మన స్వభావంలో ఉంది. మనసు మారితే మాటలు స్వయంగా మృదువవుతాయి.

   వాణిజ్య రూపమగు వాస్తవ లక్ష్య మేనున్

వాణిజ్య యుక్తిగమనస్సు వరాలుగానున్

వాణిజ్య లాభముసమత్వ సహాయ మేనున్

వాణిజ్య శాశ్వత శుభాన్ని వనస్పతేనున్

🔹 భావం..వాణిజ్యం అనేది నిజమైన లక్ష్యాన్ని అందించే మార్గం.అది కేవలం సంపాదన కాదు — జీవన వాస్తవాన్ని చూపించే సాధనం.వ్యాపారం సరిగ్గా సాగాలంటేయుక్తి, చిత్తశుద్ధి, సరైన ఆలోచన అవసరం —అవి వరాల్లా మనకు సహాయపడతాయి.లాభం వచ్చినా, నష్టం వచ్చినా సమత్వంతో స్వీకరించడంవ్యాపారంలో ముఖ్యమైన గుణం.అలా ధర్మంతో, సమత్వంతో నడిచే వాణిజ్యంఒక వృక్షంలా (వనస్పతి) పెరిగి,శాశ్వతమైన శుభాన్ని అందిస్తుంది. 🌿

🔸

శ్రీకృష్ణ ప్రేమాష్టకం

------------------------

1)శ్లోకం

అసారే సంసారే విషయ విషపూరే పటుతరే

ప్రవాహేఘోరే మాం మలినతరమోహేన పతితం

భ్రమన్తం ధావన్తం మనసి విల పన్తం కరుణయా

సముద్ధర్తుం కృష్ణో వసతు మమ హృద్ధామ్ని సతతమ్.

మంజరీద్విపద:--

సారహీనంబునౌ సంసారజలధి

విషయాల పటుతర విషపూర ఝరిని

మలినతర విమోహమతినౌచు పడుచు

తిరుగుచు పరుగెత్తు చర చుచు నేడ్చు

నను కరుణ సముద్ధరణజేయ

సతముకృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి

2)శ్లోకం 

అనాథానాంనాథ: పరమ కరుణాపూర్ణ హృదయ:

ఘనానందకారో జఘన విలస ద్బాహుయుగళ:

సనాథం మాం సదయ వరరాధావనితయా

ఘనశ్యామ: కృష్ణో వసతు మమ హృద్ధామ్ని సతతమ్. 

 మంజరీద్విపద :--

ఆ యనాథుల నాథు డాపర మాత్మ

దాక్షిణ్యపూర్ణ హృదయ నీర జుండు

ఆ ఘనానంద సదాకార ధారి

జఘనపీఠి సువిలసద్బాహు యుగళు

డా సదయుండు రాధాంచి తుండు దయ

నన్ను సనాథుగా నెన్నగా జగము, 

నీరద శ్యాముండు నీరజా క్షుండు

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి. 

3)శ్లోకం

సదా బృందారణ్యే కలిమల హరే యామునతటే

ముదా గోపీబృందే లసదమల గోలోక నిలయే, 

విహర్తా గోపాలో మధుర మురళీగాన నిరతో

ఘనశ్యామ: కృష్ణో వసతు మమ హద్ధామ్ని సతతమ్.

మంజరీద్విపద 

కలిమల హరమగు ఘన యామునతటిఁ

బృందావనిని గోపబృందాల వెలుగు

అమల గోలోకాన భ్రమి యించు చుండు 

గోపాలుడు మురళీగోష్ఠీ వ్రతుండు

సతముగానామృతాస్వాదనా లసిత

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి .

4)శ్లోకం

మతిర్మే రాధాపతిచరణ పద్మేషు విశతాత్

రతిర్గోపీకాంతే లసతు రసనా నామ జపతాత్, 

గతిర్మే గోవిందో భవతు నిరతం పూర్ణదయయా

ఘనశ్యామ: కృష్ణో వసతు మమ హృద్ధామ్ని సతతమ్. 

మంజరీద్విపద

మతినాదు రాధికాపతి చరణాబ్జ

భవ్య సచ్ఛాయనే వసియించుగాక! 

రతియె గోపీకాంతు జతగోరుగాక 

రసన యాజపమున పసనొందు గాక! 

గతినాకు గోవిందు నుతదయా మృతమె

అండయై పండుగై యుండును గాక! 

ఘన నీరదాహ్లాద కాయానగ్రాలు

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి . 

5)శ్లోకం

పితా మాతా భ్రాతా సుతహిత కళత్రాది సకలం

పతిర్బంధుర్మిత్రం విభురపి శరణ్యో2స్తు భగవాన్

గతిర్మే గోపీశ: కిమపి న హి కృష్ణాత్ పరతరం

స గోపాల: ప్రేమ్ణా వసతు మమ హృద్ధామ్ని సతతమ్.

మంజరీద్విపద :--

పితయుమాతయు భ్రాత సుతహిత పత్ని

పతియు బంధువు సఖ ప్రభులు దైవంబు

గోపీశు డన్యమేకోర పరతర

మేదియు గతియతండే గోపబాల

కుండు ప్రేమమున నాకును రక్ష కాగ

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి.

6)శ్లోకం

గురుర్భావానంద: శమిత హృదయ స్మేరవదన:

న మాం దీనం హీనం విషయ విషతృష్ణా పరివృతం

సుధావృష్ట్యా దృష్ట్యా పరమ కృపయా పాతుమనిశం

ఘనశ్యామో భూత్వా వసతుమమ హృద్ధామ్ని సతతమ్.

మంజరీద్విపద :--

నను దీను హీనావగుణు విషయ విష

తృష్ణాపరివృతుని తీరంబు చేర్ప

గురువు భావానందు వర శమితమతి

స్మేరవదనుడు సచ్చిద్వి లాసుండు

సత్సుధా వృష్టినేసల్పు దృష్టిని ప

రమకృప ననిశంబు రక్షింపనెపుడు

ఘన మేఘసంకాశ తనువునే దాల్చు

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి.

7వశ్లోకం

నమామి శ్రీకృష్ణం సజల జలద శ్యామలతనుం

భజామి శ్రీకృష్ణం మధుర మధురం తస్యచరితం

వ్రజామి శ్రీకృష్ణం శరణ మవ్యా జకృపయా

ఘనశ్యామ:కృష్ణో వసతు మమహృద్ధామ్ని సతతమ్.

మంజరీద్విపద :--

సజల జలదముల శ్యామల తనువు

చే నొప్పు శ్రీకృష్ణ చేసెదనతులు

మధుర మధురమైన మహ నీయచరిత

క్షితిమెల్గు శ్రీకృష్ణ చేరిభజింతు

అవ్యాజకృపతోడ ఆదరించు ఘన

శరణంచు శ్రీకృష్ణ చరణాల మనుదు

ఘన లసితపు శ్యామతను ధారియైన

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి

8)శ్లోకం

పరాధీనం దీనం చపల మతిహీనం కరుణయా

పరిత్రాతుం నేతుం స్వపద మపహర్తుం భవభయమ్, 

గదాధారీ శౌరి: కలికలుషహారీధృతగిరి:

సదామేఘశ్యామో వసతు మమ హృద్ధామ్ని సతతమ్. 

నా తెలుగు అనువాదం 

---------------------------------

మంజరీద్విపద :--

నను పరాధీను దీనుని చపలమతి

హీను కరుణ ప్రోవ క్షోణిభవ భయ

ము తొలిగింపగ శౌరి ధృతగిరి కలి క

లుషహారి గదనుదాల్చుహరి ఆకృతియె

వర్షించుమేఘాల వర్ణంపు ఘనుడు

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి. 

శ్లోకం 

విశ్వనాథకృతం ప్రాత: ప్రబోధాష్టక మాదరాత్

పఠతాంహృదయే నిత్యంసదా వసతు కేశవ:

నా తెలుగు అనువాదం 

--------------------------------

తేటగీతి 

విశ్వనాథకవికృతము వినుతమౌ ప్ర

బోధదాయకాష్టకమిద్ది బుద్ధి నిలిపి

నిత్యముపఠించువారల నెలవునొంది

క్లేశములబాపి కాపాడు కేశవుండు. 

-----------సమాప్తం---------

801..గచ్చన్ శరీర విచ్చే దావపి భస్మావ శేషా తామ్1

కర్పూర: సౌరభేణేవ జంతు: ఖ్యాతాను మీయతే11

భావం: కర్పూరం వెలిగి ఆరిపోయినా.. సువాసనలు ఇంకా మిగిలి ఉన్నట్లుగా.. సజ్జనుల శరీరం నాశనమైనా.. వాళ్ళ కీర్తి అన్ని కాలాల్లో అలాగే మిగిలిపోతుంది.

****802..***

మూర్ఖేణ సహ సంయోగో విషాదపి సుదుర్జరః ౹    

విజ్ఞేన సహ సంయోగః సుధారససమః స్మృతః ౹౹ 

       మూర్ఖుడుతో సంబంధాలు విషకన్నా ఎక్కువ విషం. సజ్జనులతో సహవాసం సుధ అంటే అమృతంతో సమానం.

***803..***

అధర్మేణైధతే తావత్-తతో భద్రాణి పశ్యతి1

తత: సపత్నాన్ జయతి-సమూలస్తు వినశ్యతి11

భావం: అధర్మంతో వృద్ధి చెందువాడు కొన్నిసార్లు మంచి సుఖములను చవిచూచును. తన శత్రువులనూ గెలుచును. కానీ, చివరకు సమూలంగా నాశనం కావడం తథ్యం.

****804..***

ప్రజ్ఞా నవనవో ల్లేఖశాలినీ ప్రతిభా మతా ౹

     తదనుప్రాణనాజీవద్ వర్ణనానిపుణః కవి: ౹౹

       నవ్య నవీనముగా చెప్పేంత అర్హత ఉన్న ప్రజ్ఞా శక్తికి ప్రతిభ అని పేరు.అలాగే ఆ ప్రతిభను అనుసరించి జీవం ఉన్నట్టు విషయాలను వర్ణించడములో నైపుణ్యం ఉన్నవాడు కవి

*****805..****

సర్వథా సుకరం మిత్రం దుష్కరం పరిపాలనం ౹

 అనిత్యాత్వాత్తు చిత్తనాం మతిరల్పేsపి భిద్యతే ౹౹

     మిత్రుడుని పొందడం సులభం.అయితే అది నిలుపు కోవడం చాలా కష్టం.మనస్సు ఎప్పుడూ చంచలంగా ఉండటం వల్ల కేవలం చిన్న కారణమునకు స్నేహ భావం చెడిపోతుంది.

******806.. ***

నాభ్యుత్థానక్రియా యత్ర నాలాపా మధురాక్షరా: ౹

     గునదోషకథా నైవ తత్ర హరమ్యే న గమ్యతే ౹౹

      ఏ స్థలంలో ఎదురుకొనే పని ఉండదో ఎక్కడ మధురంగా అనిపంచే మాటలు ఉండవో ఏ స్థలంలో గుణ దోషాల విచారణ ఉండదో అటువంటి ఇంటికి వెళ్లకూడదు.

*****807***-

      శ్లో𝕝𝕝   *ముహూర్తమపి జీవేత**నరః శుక్లేన కర్మణా* |

               *న కల్పమపి కృష్ణేన*  *లోకద్వయ విరోధినా* 

తా𝕝𝕝 *శుద్ధమైన కర్మతో మనుష్యుడు కేవలం ముహూర్తకాలం జీవించిననూ చాలు*..... ఇహపర విరుద్ధములైన *దుష్కర్మలతో ఒక కల్పము జీవించిననూ వ్యర్థమే*.....

*****808***

శ్లో𝕝𝕝 తావత్‌ భయేషు భేతవ్యంయావద్భయమనాగతమ్‌ |

ఆగతం తు భయం దృష్ట్యాప్రహర్తవ్య మశంకయా ||

తా𝕝𝕝 భయము రానంత వఱకు భయమనిన భయపడవలెను. వచ్చిన భయమును జూచి శంక, జంకు విడిచి ఆ భయమును దూరముగా పోగొట్టు నుపాయము నాలోచింపవలెను.

*****809***

శ్లో𝕝𝕝 క్షుధాకుక్షీ తథా రిక్తంస్యూతం భగ్నమనస్తథా|

శిక్షయన్తి ప్రమాణాంశ్చజీవనే తవ సర్వదా||

తా𝕝𝕝 ఆకలితో ఉన్న కడుపు, ఖాళీ జేబు, విరిగిన మనసు - ఇవి నీకు జీవితంలో విలువైన పాఠాలను నేర్పిస్తాయి.  

*******810***

 శ్లో𝕝𝕝  *ఉద్యమం సాహసం ధైర్యం* *బుద్ధి శక్తి పరాక్రమః* 

షడైతే యత్ర వర్తన్తే* తత్ర దేవో సహాయకః* ||

తా𝕝𝕝 *ఉద్యమించే లక్షణం, సాహసం, ధైర్యం, బుద్ధి, సమయ స్ఫూర్తి, సమయానుసారంగా పోరాడటం* -ఈ ఆరు లక్షణాలు ఉన్నవారికి దైవం కూడా సహకరిస్తుంది.... ప్రసన్నమవుతుంది...*.

****811****

  శ్లో𝕝𝕝   *కిం దాతురఖిలైర్దోషైః* *కిం లుబ్ధస్యాఖిలైర్గుణైః* |  *న లోభాదధికో దోషః* *న దానాదధికో గుణః* 

తా𝕝𝕝 *దాతకు లోపాలు ఎన్ని ఉంటే ఏమిటి? పిసినారికి ఎన్ని గుణాలు ఉంటే ఏమిటి? పిసినారితనం కన్నా గొప్ప దోషం లేదు....దానం కన్నా గొప్ప గుణం లేదు*.... 🙏🧘‍♂️

****812*--

శ్లో𝕝𝕝 గతే శోకో న కర్తవ్యఃభవిష్యం నైవ చింతయేత్|

వర్తమానేన కాలేనవర్తయంతి విచక్షణాః||

తా𝕝𝕝 ఏ వ్యక్తి  జరిగిన దాని గుఱించి చింతించకూడదు. దాని వల్ల ఏమీ ప్రయోజనం ఉండదు. అలాగే ఎప్పుడో జరగబోయేదాని గురించి కూడ ఆలోచించ కూడదు. దాని వల్ల కూడ ఏమీ ప్రయోజనం ఉండదు. అందువల్ల తెలివైన వారు ప్రస్తుతం జరుగుతున్న దాని గురించి మాత్రమే ఆలోచిస్తారు. వర్తమానం గురించి ఆలోచించడమే తెలివైన వారి లక్షణం. 

*_****813***

శ్లో𝕝𝕝 మృదోః పరిభవో నిత్యంవైరం తీక్షణస్య నిత్యశః|

ఉత్సృజ్య తద్వయం తస్మాత్మధ్యే వృత్తిం సమాచరేర్ ||

తా𝕝𝕝 మృదుస్వభావం కలవాడు ఎల్లప్పుడూ అవమానాలకు గురౌతాడు.కోపిష్టికి ఎల్లప్పుడూ విరోధాలు ఎక్కువ ఔతాయి.ఈరెంటినీ వదిలి మధ్యేమార్గం ఆశ్రయించాలి

*****814***

      శ్లో𝕝𝕝   *అక్షిపక్ష్మ కదా లుప్తం*ఛిద్యన్తే హి శిరోరుహఃl*

               *వర్ధమానాత్మనామేవ*భవన్తి హి విపత్తయఃll*

తా𝕝𝕝 *కనుబొమ్మలెప్పుడైనా కత్తిరించబ్డడాయా? తలపై వెంట్రుకలే కత్తిరింపబడతాయి. ఎదిగేవాటికే కష్టాలు వస్తాయి.*

*****815****

పాండిత్య ప్రావీణ్య ప్రాధాన్యతా ప్రాసస్యతా భవం

డు విజ్ఞాన విశ్వాస విజ్ఞప్తి విద్య విమోచనం

రంజిల్లు లోకాలలో రవ్వల్లె రమ్యత్వ రహస్యం

గానవైనంబు గమ్యార్ధ ధర్మంబు ధన్యజీవితం

 పద్య భావంపాండిత్యం, ప్రావీణ్యం వంటి గుణాలు మనిషికి గొప్ప ప్రాధాన్యాన్ని ఇస్తాయి. విజ్ఞానం, విశ్వాసం, విద్య—ఇవి మనిషిని అజ్ఞాన బంధనాల నుండి విముక్తి చేస్తాయి. ఆ జ్ఞానం ప్రపంచంలో చిన్న రవ్వలాగా ప్రకాశించి లోకాలను రంజింపజేసే రహస్య సౌందర్యంగా మారుతుంది. చివరికి గానం వంటి కళలు, ధర్మబద్ధమైన ఆచరణ మనిషి జీవితాన్ని గమ్యార్థంతో నింపి ధన్యమైన జీవితం అందిస్తాయి.

****815*****

  శ్లో𝕝𝕝   *కన్దుకో భిత్తినిక్షిప్త**ఇవ ప్రతిఫలన్ముహుః|*

           *ఆపతత్యాత్మని ప్రాయో*దోషోఽన్యస్య చికీర్షతః||

తా𝕝𝕝 *గోడకు కొట్టిన బంతి వెంటనే వేసిన చోటకే తిరిగి వచ్చినట్టు, ఇతరులకు చెడు చేద్దామని ప్రయత్నిస్తే, ఆ చెడు మనకే జరుగుతుంది. కాన ఇతరులకు చెడు  ద్రోహం తలపెట్టకూడదు అని భావము*.

******816*****

*సుఖంచ దుఃఖంచ భవాభవౌచ*
*లాభాలాభౌ మరణం జీవితం చ*
*పర్యాయశః సర్వమేవ స్పృశన్తి*
*తస్మాద్ధీరో న చహృష్యే న్నశోచేత్*!!

తా𝕝𝕝 *సుఖ దుఃఖములు, ఉత్పత్తి వినాశములు, లాభ నష్టములు, చావు బ్రతుకులు, అనునవి వరుసగా అందరికి ప్రాప్తించునట్టివి.... కావున ధీర పురుషుడు సుఖములందు హర్షమునుగాని, దుఃఖములందు శోకమును గానీ, పొందకుండవలెను*...

*****817****

  శ్లో𝕝𝕝   *ముఖం పద్మ దళా కారం* *వచ శ్చందన శీతలం*

  *హృత్కర్తరి సమం చా* *అతి వినయం ధూర్త లక్షణం* 

తా𝕝𝕝 *ముఖము తామరరేకుల్లాగా అందంగా వుంటుందట. మాటలు గంధము వలే చల్లగానూ,విన సొంపుగానూ వుంటాయట. కానీ మనస్సు మాత్రం కత్తెరలాగా మనకు హాని చేసేదిగా వుంటుందట. అలాంటి అతివినయము చూపించే వ్యక్తులతో జాగ్రత్తగా వుండమని హెచ్చరిస్తున్నాడు. కవి..*

*****-818*****

శ్లో𝕝𝕝 ఆయుర్విత్తం గృహచ్ఛిద్రం,మంత్రమౌషధసంగమౌ,

దానమానావమానాశ్చ,నవ గోప్యా మనీషిభిః II

తా𝕝𝕝 ఆయువు, సంపద, గృహచ్ఛిద్రము, మంత్రము, ఔషధము, సంగమము, దానము, మానము, అవమానము - ఈ తొమ్మిదింటినీ బుద్ధిమంతులు రహస్యముగ నుంచవలెను.

******819****

  శ్లో𝕝𝕝   *దానం ప్రియ వాక్సహితం జ్ఞాన* *మగర్వం క్షమాన్వితం శౌర్యం*

 *విత్తం చ త్యాగనియుక్తం* *దుర్లభ మే తచ్చతు ర్భద్రం* 

  తా𝕝𝕝 *ప్రియవచనములతో గూడిన దానమున్నూ, గర్వము లేని విద్యయున్నూ, క్షమ గలిగిన శౌర్యమున్నూ, త్యాగముతో గూడిన ధనమున్నూ , ఈ నాలుగున్నూ ఎక్కడో గానీ అరుదుగా వుంటాయి.

*------820----

  శ్లో𝕝𝕝   *విపత్తౌ కిం విషాదేన* *సమ్పత్తౌ హర్షణేన కిమ్*।

           *భవితవ్యం భవత్యేవ* *కర్మణో గహనా గతిః*॥

తా𝕝𝕝 *ఆపదలలో దుఃఖించడం ఎందుకు, సంపదలలో సంతోషించడం ఎందుకు* ? ఏది జరగనున్నదో అది జరిగితీరుతుంది.... *కర్మగతిని*....( *ఏ కర్మ ఎపుడు ఏ ఫలం ఇస్తుందో* )  *తెలుసుకోవడం కష్టం*....

----821----

  శ్లో𝕝𝕝   *వాణీ రసవతి యస్య* *యస్య శ్రమవతి క్రియా!* 

   *లక్ష్మీః దానవతి యస్య*   *సఫలం తస్య జీవితం||*

 తా𝕝𝕝  *ఎవరి మాట మనసుకు ఆనందాన్నిస్తుందో, ఎవరైతే కష్టం విలువ తెలిసి పైకి వస్తారో, ఎదుటి వారి కష్టాన్ని గుర్తిస్తారో, ఎవరి ధనం దాన ధర్మాలకు ఉపయోగపడుతుందో... వారి జీవితం సార్ధకమైనట్లే.*

**-**822***-

శ్లో𝕝𝕝 లోకేషు నిర్ధనో దుఃఖాఃరుణగ్రస్తా తతోధికమ్।

తాభ్యాం రోగయుతో దుఃఖాతేభ్యో దుఃఖా కుభార్యకః॥

తా𝕝𝕝 లోకంలో డబ్బులేనివాడు దుఃఖిస్తాడు, వాడికంటే అప్పు వున్నవాడు ఎక్కువగా దుఃఖిస్తాడు, వాడికంటే రోగ గ్రస్తుడైనవాడు ఎక్కువ దుఃఖిస్తాడు, వీళ్ళందరి కంటే గయ్యాళిభార్య వున్నవాడు ఎక్కువ దుఃఖితుడు.

****-823***

ఉడుంబర్ల బ్రహ్మాండవ్యత్తి యః సదా|సర్వగర్వాపహ:

 కాలాస్తస్య కే మశకా వయమ్ సదా ||

      మేడీ పళ్ళను తినేలా కాలం బ్రహ్మాండాన్నే తినేలా చేస్తోంది.అందరి గర్వాన్ని త్రొక్కే కాలం ఎదురుగా ఉండగా, ఈగ దోమలాంటి మనం ఎవరం ?

****824****

సజ్జనస్యహృదయం నవనీతంయద్వదంతి కవయస్తదలీకం 

అన్యదేహవిలసత్ప్రితాపాత్.సజ్జనో ద్రవతి నో నవనీతమ్ 

కవులు సత్పురుషుల హృదయాన్ని వెన్నతో పోలుస్తారు. ఇది అబద్దం.వేరేవారి కష్టం చూసి సజ్జనులు కరుగుతారు.అయితే,వెన్న కరగదు.

****-825****

ప్రాకారంబున్ ప్రాధాన్య ప్రభలుకాలవైపరీత్య విశ్వాస శోభ

రసరమ్య శృంగార రభసలుమువ్వన్నెల మెరుపు మాయా మర్మమ్

సరళ భావం..ప్రాకారంలా కనిపించే బాహ్య మహిమలు, కాలానుగుణంగా మారే విశ్వాసాల శోభ, రసరమ్యమైన శృంగార ఉల్లాసం—ఇవి అన్నీ మువ్వన్నెల మెరుపుల్లా కనిపించినా చివరకు అవి మాయ యొక్క మర్మమే అని సూచిస్తోంది.

*****826***

సర్వార్ధ సాధక సహాయ సమర్ధతాభా

వార్ధత్వ తన్మయ విశాల వరాల నేతా

మూర్ధత్వ విస్మయ శుభంబు మనస్సు రేతా

అర్ధంగి అర్ధము సుఖంబు అనంత దేవీ

సరళ భావం...ఓ అనంత దేవీ! సమస్తార్థాలను సాధించేందుకు సహాయం చేసి, సమర్థతను ప్రసాదించుశక్తి వి. విశాలమైన వరాలను అనుగ్రహించి, జీవనాన్ని పరిపూర్ణంగా నడిపించే నాయకురాలివి. ఆశ్చర్యకరమైన మహిమతో మనస్సును శుభమార్గంలో నడిపిస్తావు. అర్ధాంగిగా, జీవనార్థాన్ని, నిజమైన సుఖాన్ని అనుభవింపజేసే పరాశక్తివి.

*****827****

అభినందనలేసహనమ్ముగనే సభ సంతసవైభవసమ్మతియే 

అభయంసహకారమనోభవమే ప్రభలేకవిసక్యపరాభవమే 

— పరస్పర గౌరవం ఉంటేనే పరాభవం దూరమవుతుంది“” — సత్సభలో ఆనందమే అసలు విజయ సూచకం” — భయం లేక సహకారం ఉంటే పరాభవం అవకాశమే ఉండదు — కానీ అహంకార ప్రభలు పెరిగితే, అదే “పరాభవ వత్సరం” సారాంశం

-***.. 828***

*తావత్‌ భయేషు భేతవ్యం యావద్భయమనాగతమ్‌* |
*ఆగతం తు భయం దృష్ట్యా*ప్రహర్తవ్య మశంకయా* ||
తా𝕝𝕝 *భయము రానంత వఱకు భయమనిన భయపడవలెను. వచ్చిన భయమును జూచి శంక, జంకు విడిచి ఆ భయమును దూరముగా పోగొట్టు నుపాయము నాలోచింపవలెను.*

*****829*****
శ్లో𝕝𝕝 తే పుత్రా యే పితుర్భక్తాః స పితా యస్తు పోషకః ||
తన్మిత్రం యస్య విశ్వాసః సా భార్యా యత్ర నిర్వృతిః ||

తా𝕝𝕝 తండ్రియందు భక్తి కలవారే పుత్రులు. బిడ్డల పాలన పోషణ చేయువాడే తండ్రి, విశ్వాసపాత్రుడైన వాడే మిత్రుడు. ఏ స్త్రీ వలన భర్తకు సుఖము ప్రాప్తించునో అట్టి స్త్రీయే భార్య.

*******830***

*నాహారం చిన్తయేత్ ప్రాఙ్ఞో* *ధర్మమేకం హి చిన్తయేత్*।

ఆహరో హి మనుష్యాణాం జన్మనా సహ జాయతే*॥

తా𝕝𝕝 *"రేపటిరోజున ఆహరం దొరుకుతుందా లేదా అనే విచారణ వద్దు. నిన్ను పుట్టించిన పైవాడే చూస్కొంటాడు. బుద్ధిమంతుడవై నీ ధర్మాన్ని నువ్వు సక్రమంగా ఆచరిస్తే చాలు!"*

******831***

శ్లో𝕝𝕝 న దైవమితి సఞ్చిన్త్యత్యజేదుద్యోగమాత్మనః।

అనుద్యమేన కస్తైలంతి లేభ్యః ప్రాప్తుమర్హతి॥

తా𝕝𝕝 దైవం అనుకూలించునని మానవుడు తన ప్రయత్నమును విడువరాదు.ప్రయత్నము చేయకుండా నువ్వుల నుండి నూనె ఎవడు పొందగలడు? అనగా ప్రయత్నమువల్ల కార్యసిద్ధి కలుగునని భావము.!

******832****

**యన్మనసా ధ్యాయతి తద్వాచా వదతి**యద్వాచా వదతి తత్కర్మణా కరోతి*యత్కర్మణా కరోతి తదపి సమ్పద్యతే*॥

తా𝕝𝕝 *ఏదైతే మనం మనస్సుద్వారా ఆలోచన (ధ్యానం) చేస్తున్నామో, అదే వాక్కు ద్వారా వచించాలి. ఏదైతే వాక్కు ద్వారా వచిస్తున్నామో, అదే కర్మ (పని) ద్వారా చేయాలి. ఏదైతే కర్మ ద్వారా చేస్తున్నామో ఆ సత్కర్మఫలాలను సత్యదృష్టితో దర్శించి సర్వజనుల సౌఖ్యాన్ని ఆకాంక్షించాలి..*.