అనుష్టుప్

శ్లో𝕝𝕝 మాతా శత్రుః పితా వైరీ
యేన బాలో న పాఠితః।
గురూ ధర్మః శిష్యా వైరీ సభ్యతాభావ సఖ్యత:
న సఖ్యతే సంసారమై నపుంసక కర్మేయగున్
న శోభతే సభామధ్యే
హంసమధ్యే బకో యథా।।
భావం
👉 ఎవరి బిడ్డను చదివించరో —
అటువంటి తల్లిదండ్రులే అతనికి శత్రువులు
👉 గురువు ధర్మాన్ని బోధించాలి;
సభ్యత (సంస్కారం) లేకపోతే శిష్యుడే తనకు వైరి అవుతాడు
👉 విద్య, సంస్కారం లేకపోతే
సంసారంలో సరైన సంబంధాలు ఏర్పడవు;
జీవితం నిస్సారంగా మారుతుంది
👉 అటువంటి వ్యక్తి సభలో
హంసల మధ్య బకపక్షిలా కనిపిస్తాడు (అసమర్ధుడు)
🔹
*“విద్య లేని జీవితం — దిశ లేని పడవలాంటిది”*
*సంస్కారం లేని జ్ఞానం — ఉపయోగం లేని ఆయుధం”*
*****
జన్మజన్మని పుణ్యకర్మ జాతస్య ధర్మార్థమేవ హి।
శ్లోకతత్త్వం సుస్వరమ్ సద్భావ విశ్వాసపూర్వకం॥
క్లేశసంభోగయుక్తం జీవం చిన్మాయాచిత్తకం।
దైవప్రాప్తిః కర్మభిః సహ సంతృప్తిః జీవనేఽపి చ॥

🔹 సరళ భావం
👉 అనేక జన్మల పుణ్యఫలంతో మనిషి జన్మ
👉 ధర్మార్థమే జీవన లక్ష్యం
👉 క్లేశాలు, సుఖాలు కలిసిన జీవితం
👉 కర్మల ద్వారా దైవప్రాప్తి, సంతృప్తి
****

మత్తు తనం మీలో వుంది నీ మోహంలో కాదు

యుక్తి తనం మీలో వుంది నీ యున్నతలో కాదు

విత్తు తనం మీలో వుంది నీ విశ్వాసం కాదు

రక్తి తనం నోలో వుంది నీ రమ్యత్వంలో కాదు

పద్య భావం (సరళంగా):

మత్తు తనం మీలో వుంది నీ మోహంలో కాదు

– మత్తు (అహంకారం / మదం) అనేది బయటి మోహంలో లేదు; అది మన అంతరంగంలో పుడుతుంది. మనసు స్వచ్ఛమైతే మోహం కూడా ప్రభావం చూపదు.

యుక్తి తనం మీలో వుంది నీ యున్నతలో కాదు

– నిజమైన తెలివి, యుక్తి ఉన్నత స్థానాల్లో కాదు; అది మన ఆలోచనా విధానంలో ఉంటుంది. స్థానం కాదు, మనసే ప్రమాణం.

విత్తు తనం మీలో వుంది నీ విశ్వాసం కాదు

– ధనం (సంపద భావం) విశ్వాసంలో కాదు; అది మన ప్రయత్నం, మన సామర్థ్యంలో ఉంది. విశ్వాసం దారిని చూపుతుంది, కానీ సంపాదన మన కృషి.

రక్తి తనం నోలో వుంది నీ రమ్యత్వంలో కాదు

– ఆకర్షణ, ఆసక్తి (రక్తి) బయట అందంలో కాదు; అది మన అంతరంగ స్పందనలో ఉంటుంది. మనసు ఏదిని ఇష్టపడితే అది రమ్యంగా కనిపిస్తుంది.

*****

బీద తనం నీలో వుంది నీ దేశంల్లో కాదు 

నీదు తనం డబ్యై వుంది నీ దాహంలో కాదు 

మట్టి తనం అంతా వుంది నీ గుండెల్లో కాదు 

మోటు తనం నీలో ఉంది నీ మాటల్లో కాదు

పద్య భావం 

– పేదరికం దేశంలో లేదని, అది మన ఆలోచనల్లో, మన దృష్టిలోనే ఉంటుందని సూచన. మనసు ధనవంతమైతే మనిషి ఎప్పుడూ బీదవాడు కాదు.

– లోభం, ఆశలు డబ్బులో లేవు; అవి మన అంతరంగంలోనే పుడతాయి. డబ్బు ఒక సాధనం మాత్రమే.

– విలువలు లేకపోవడం (మట్టితనం) బయట ప్రపంచంలో కాదని, అది మన హృదయంలో ఉండే దౌర్బల్యం అని అర్థం.

– కఠినత్వం, గరళం మాటల్లో కాదు; అది మన స్వభావంలో ఉంది. మనసు మారితే మాటలు స్వయంగా మృదువవుతాయి.

   వాణిజ్య రూపమగు వాస్తవ లక్ష్య మేనున్

వాణిజ్య యుక్తిగమనస్సు వరాలుగానున్

వాణిజ్య లాభముసమత్వ సహాయ మేనున్

వాణిజ్య శాశ్వత శుభాన్ని వనస్పతేనున్

🔹 భావం..వాణిజ్యం అనేది నిజమైన లక్ష్యాన్ని అందించే మార్గం.అది కేవలం సంపాదన కాదు — జీవన వాస్తవాన్ని చూపించే సాధనం.వ్యాపారం సరిగ్గా సాగాలంటేయుక్తి, చిత్తశుద్ధి, సరైన ఆలోచన అవసరం —అవి వరాల్లా మనకు సహాయపడతాయి.లాభం వచ్చినా, నష్టం వచ్చినా సమత్వంతో స్వీకరించడంవ్యాపారంలో ముఖ్యమైన గుణం.అలా ధర్మంతో, సమత్వంతో నడిచే వాణిజ్యంఒక వృక్షంలా (వనస్పతి) పెరిగి,శాశ్వతమైన శుభాన్ని అందిస్తుంది. 🌿

🔸

శ్రీకృష్ణ ప్రేమాష్టకం

------------------------

1)శ్లోకం

అసారే సంసారే విషయ విషపూరే పటుతరే

ప్రవాహేఘోరే మాం మలినతరమోహేన పతితం

భ్రమన్తం ధావన్తం మనసి విల పన్తం కరుణయా

సముద్ధర్తుం కృష్ణో వసతు మమ హృద్ధామ్ని సతతమ్.

మంజరీద్విపద:--

సారహీనంబునౌ సంసారజలధి

విషయాల పటుతర విషపూర ఝరిని

మలినతర విమోహమతినౌచు పడుచు

తిరుగుచు పరుగెత్తు చర చుచు నేడ్చు

నను కరుణ సముద్ధరణజేయ

సతముకృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి

2)శ్లోకం 

అనాథానాంనాథ: పరమ కరుణాపూర్ణ హృదయ:

ఘనానందకారో జఘన విలస ద్బాహుయుగళ:

సనాథం మాం సదయ వరరాధావనితయా

ఘనశ్యామ: కృష్ణో వసతు మమ హృద్ధామ్ని సతతమ్. 

 మంజరీద్విపద :--

ఆ యనాథుల నాథు డాపర మాత్మ

దాక్షిణ్యపూర్ణ హృదయ నీర జుండు

ఆ ఘనానంద సదాకార ధారి

జఘనపీఠి సువిలసద్బాహు యుగళు

డా సదయుండు రాధాంచి తుండు దయ

నన్ను సనాథుగా నెన్నగా జగము, 

నీరద శ్యాముండు నీరజా క్షుండు

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి. 

3)శ్లోకం

సదా బృందారణ్యే కలిమల హరే యామునతటే

ముదా గోపీబృందే లసదమల గోలోక నిలయే, 

విహర్తా గోపాలో మధుర మురళీగాన నిరతో

ఘనశ్యామ: కృష్ణో వసతు మమ హద్ధామ్ని సతతమ్.

మంజరీద్విపద 

కలిమల హరమగు ఘన యామునతటిఁ

బృందావనిని గోపబృందాల వెలుగు

అమల గోలోకాన భ్రమి యించు చుండు 

గోపాలుడు మురళీగోష్ఠీ వ్రతుండు

సతముగానామృతాస్వాదనా లసిత

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి .

4)శ్లోకం

మతిర్మే రాధాపతిచరణ పద్మేషు విశతాత్

రతిర్గోపీకాంతే లసతు రసనా నామ జపతాత్, 

గతిర్మే గోవిందో భవతు నిరతం పూర్ణదయయా

ఘనశ్యామ: కృష్ణో వసతు మమ హృద్ధామ్ని సతతమ్. 

మంజరీద్విపద

మతినాదు రాధికాపతి చరణాబ్జ

భవ్య సచ్ఛాయనే వసియించుగాక! 

రతియె గోపీకాంతు జతగోరుగాక 

రసన యాజపమున పసనొందు గాక! 

గతినాకు గోవిందు నుతదయా మృతమె

అండయై పండుగై యుండును గాక! 

ఘన నీరదాహ్లాద కాయానగ్రాలు

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి . 

5)శ్లోకం

పితా మాతా భ్రాతా సుతహిత కళత్రాది సకలం

పతిర్బంధుర్మిత్రం విభురపి శరణ్యో2స్తు భగవాన్

గతిర్మే గోపీశ: కిమపి న హి కృష్ణాత్ పరతరం

స గోపాల: ప్రేమ్ణా వసతు మమ హృద్ధామ్ని సతతమ్.

మంజరీద్విపద :--

పితయుమాతయు భ్రాత సుతహిత పత్ని

పతియు బంధువు సఖ ప్రభులు దైవంబు

గోపీశు డన్యమేకోర పరతర

మేదియు గతియతండే గోపబాల

కుండు ప్రేమమున నాకును రక్ష కాగ

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి.

6)శ్లోకం

గురుర్భావానంద: శమిత హృదయ స్మేరవదన:

న మాం దీనం హీనం విషయ విషతృష్ణా పరివృతం

సుధావృష్ట్యా దృష్ట్యా పరమ కృపయా పాతుమనిశం

ఘనశ్యామో భూత్వా వసతుమమ హృద్ధామ్ని సతతమ్.

మంజరీద్విపద :--

నను దీను హీనావగుణు విషయ విష

తృష్ణాపరివృతుని తీరంబు చేర్ప

గురువు భావానందు వర శమితమతి

స్మేరవదనుడు సచ్చిద్వి లాసుండు

సత్సుధా వృష్టినేసల్పు దృష్టిని ప

రమకృప ననిశంబు రక్షింపనెపుడు

ఘన మేఘసంకాశ తనువునే దాల్చు

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి.

7వశ్లోకం

నమామి శ్రీకృష్ణం సజల జలద శ్యామలతనుం

భజామి శ్రీకృష్ణం మధుర మధురం తస్యచరితం

వ్రజామి శ్రీకృష్ణం శరణ మవ్యా జకృపయా

ఘనశ్యామ:కృష్ణో వసతు మమహృద్ధామ్ని సతతమ్.

మంజరీద్విపద :--

సజల జలదముల శ్యామల తనువు

చే నొప్పు శ్రీకృష్ణ చేసెదనతులు

మధుర మధురమైన మహ నీయచరిత

క్షితిమెల్గు శ్రీకృష్ణ చేరిభజింతు

అవ్యాజకృపతోడ ఆదరించు ఘన

శరణంచు శ్రీకృష్ణ చరణాల మనుదు

ఘన లసితపు శ్యామతను ధారియైన

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి

8)శ్లోకం

పరాధీనం దీనం చపల మతిహీనం కరుణయా

పరిత్రాతుం నేతుం స్వపద మపహర్తుం భవభయమ్, 

గదాధారీ శౌరి: కలికలుషహారీధృతగిరి:

సదామేఘశ్యామో వసతు మమ హృద్ధామ్ని సతతమ్. 

నా తెలుగు అనువాదం 

---------------------------------

మంజరీద్విపద :--

నను పరాధీను దీనుని చపలమతి

హీను కరుణ ప్రోవ క్షోణిభవ భయ

ము తొలిగింపగ శౌరి ధృతగిరి కలి క

లుషహారి గదనుదాల్చుహరి ఆకృతియె

వర్షించుమేఘాల వర్ణంపు ఘనుడు

కృష్ణుడే విడియు నాహృద్వీధి నియతి. 

శ్లోకం 

విశ్వనాథకృతం ప్రాత: ప్రబోధాష్టక మాదరాత్

పఠతాంహృదయే నిత్యంసదా వసతు కేశవ:

నా తెలుగు అనువాదం 

--------------------------------

తేటగీతి 

విశ్వనాథకవికృతము వినుతమౌ ప్ర

బోధదాయకాష్టకమిద్ది బుద్ధి నిలిపి

నిత్యముపఠించువారల నెలవునొంది

క్లేశములబాపి కాపాడు కేశవుండు. 

-----------సమాప్తం---------

801..గచ్చన్ శరీర విచ్చే దావపి భస్మావ శేషా తామ్1

కర్పూర: సౌరభేణేవ జంతు: ఖ్యాతాను మీయతే11

భావం: కర్పూరం వెలిగి ఆరిపోయినా.. సువాసనలు ఇంకా మిగిలి ఉన్నట్లుగా.. సజ్జనుల శరీరం నాశనమైనా.. వాళ్ళ కీర్తి అన్ని కాలాల్లో అలాగే మిగిలిపోతుంది.

****802..***

మూర్ఖేణ సహ సంయోగో విషాదపి సుదుర్జరః ౹    

విజ్ఞేన సహ సంయోగః సుధారససమః స్మృతః ౹౹ 

       మూర్ఖుడుతో సంబంధాలు విషకన్నా ఎక్కువ విషం. సజ్జనులతో సహవాసం సుధ అంటే అమృతంతో సమానం.

***803..***

అధర్మేణైధతే తావత్-తతో భద్రాణి పశ్యతి1

తత: సపత్నాన్ జయతి-సమూలస్తు వినశ్యతి11

భావం: అధర్మంతో వృద్ధి చెందువాడు కొన్నిసార్లు మంచి సుఖములను చవిచూచును. తన శత్రువులనూ గెలుచును. కానీ, చివరకు సమూలంగా నాశనం కావడం తథ్యం.

****804..***

ప్రజ్ఞా నవనవో ల్లేఖశాలినీ ప్రతిభా మతా ౹

     తదనుప్రాణనాజీవద్ వర్ణనానిపుణః కవి: ౹౹

       నవ్య నవీనముగా చెప్పేంత అర్హత ఉన్న ప్రజ్ఞా శక్తికి ప్రతిభ అని పేరు.అలాగే ఆ ప్రతిభను అనుసరించి జీవం ఉన్నట్టు విషయాలను వర్ణించడములో నైపుణ్యం ఉన్నవాడు కవి

*****805..****

సర్వథా సుకరం మిత్రం దుష్కరం పరిపాలనం ౹

 అనిత్యాత్వాత్తు చిత్తనాం మతిరల్పేsపి భిద్యతే ౹౹

     మిత్రుడుని పొందడం సులభం.అయితే అది నిలుపు కోవడం చాలా కష్టం.మనస్సు ఎప్పుడూ చంచలంగా ఉండటం వల్ల కేవలం చిన్న కారణమునకు స్నేహ భావం చెడిపోతుంది.

******806.. ***

నాభ్యుత్థానక్రియా యత్ర నాలాపా మధురాక్షరా: ౹

     గునదోషకథా నైవ తత్ర హరమ్యే న గమ్యతే ౹౹

      ఏ స్థలంలో ఎదురుకొనే పని ఉండదో ఎక్కడ మధురంగా అనిపంచే మాటలు ఉండవో ఏ స్థలంలో గుణ దోషాల విచారణ ఉండదో అటువంటి ఇంటికి వెళ్లకూడదు.

*****807***-

      శ్లో𝕝𝕝   *ముహూర్తమపి జీవేత**నరః శుక్లేన కర్మణా* |

               *న కల్పమపి కృష్ణేన*  *లోకద్వయ విరోధినా* 

తా𝕝𝕝 *శుద్ధమైన కర్మతో మనుష్యుడు కేవలం ముహూర్తకాలం జీవించిననూ చాలు*..... ఇహపర విరుద్ధములైన *దుష్కర్మలతో ఒక కల్పము జీవించిననూ వ్యర్థమే*.....

*****808***

శ్లో𝕝𝕝 తావత్‌ భయేషు భేతవ్యంయావద్భయమనాగతమ్‌ |

ఆగతం తు భయం దృష్ట్యాప్రహర్తవ్య మశంకయా ||

తా𝕝𝕝 భయము రానంత వఱకు భయమనిన భయపడవలెను. వచ్చిన భయమును జూచి శంక, జంకు విడిచి ఆ భయమును దూరముగా పోగొట్టు నుపాయము నాలోచింపవలెను.

*****809***

శ్లో𝕝𝕝 క్షుధాకుక్షీ తథా రిక్తంస్యూతం భగ్నమనస్తథా|

శిక్షయన్తి ప్రమాణాంశ్చజీవనే తవ సర్వదా||

తా𝕝𝕝 ఆకలితో ఉన్న కడుపు, ఖాళీ జేబు, విరిగిన మనసు - ఇవి నీకు జీవితంలో విలువైన పాఠాలను నేర్పిస్తాయి.  

*******810***

 శ్లో𝕝𝕝  *ఉద్యమం సాహసం ధైర్యం* *బుద్ధి శక్తి పరాక్రమః* 

షడైతే యత్ర వర్తన్తే* తత్ర దేవో సహాయకః* ||

తా𝕝𝕝 *ఉద్యమించే లక్షణం, సాహసం, ధైర్యం, బుద్ధి, సమయ స్ఫూర్తి, సమయానుసారంగా పోరాడటం* -ఈ ఆరు లక్షణాలు ఉన్నవారికి దైవం కూడా సహకరిస్తుంది.... ప్రసన్నమవుతుంది...*.

****811****

  శ్లో𝕝𝕝   *కిం దాతురఖిలైర్దోషైః* *కిం లుబ్ధస్యాఖిలైర్గుణైః* |  *న లోభాదధికో దోషః* *న దానాదధికో గుణః* 

తా𝕝𝕝 *దాతకు లోపాలు ఎన్ని ఉంటే ఏమిటి? పిసినారికి ఎన్ని గుణాలు ఉంటే ఏమిటి? పిసినారితనం కన్నా గొప్ప దోషం లేదు....దానం కన్నా గొప్ప గుణం లేదు*.... 🙏🧘‍♂️

****812*--

శ్లో𝕝𝕝 గతే శోకో న కర్తవ్యఃభవిష్యం నైవ చింతయేత్|

వర్తమానేన కాలేనవర్తయంతి విచక్షణాః||

తా𝕝𝕝 ఏ వ్యక్తి  జరిగిన దాని గుఱించి చింతించకూడదు. దాని వల్ల ఏమీ ప్రయోజనం ఉండదు. అలాగే ఎప్పుడో జరగబోయేదాని గురించి కూడ ఆలోచించ కూడదు. దాని వల్ల కూడ ఏమీ ప్రయోజనం ఉండదు. అందువల్ల తెలివైన వారు ప్రస్తుతం జరుగుతున్న దాని గురించి మాత్రమే ఆలోచిస్తారు. వర్తమానం గురించి ఆలోచించడమే తెలివైన వారి లక్షణం. 

*_****813***

శ్లో𝕝𝕝 మృదోః పరిభవో నిత్యంవైరం తీక్షణస్య నిత్యశః|

ఉత్సృజ్య తద్వయం తస్మాత్మధ్యే వృత్తిం సమాచరేర్ ||

తా𝕝𝕝 మృదుస్వభావం కలవాడు ఎల్లప్పుడూ అవమానాలకు గురౌతాడు.కోపిష్టికి ఎల్లప్పుడూ విరోధాలు ఎక్కువ ఔతాయి.ఈరెంటినీ వదిలి మధ్యేమార్గం ఆశ్రయించాలి

*****814***

      శ్లో𝕝𝕝   *అక్షిపక్ష్మ కదా లుప్తం*ఛిద్యన్తే హి శిరోరుహఃl*

               *వర్ధమానాత్మనామేవ*భవన్తి హి విపత్తయఃll*

తా𝕝𝕝 *కనుబొమ్మలెప్పుడైనా కత్తిరించబ్డడాయా? తలపై వెంట్రుకలే కత్తిరింపబడతాయి. ఎదిగేవాటికే కష్టాలు వస్తాయి.*

*****815****

పాండిత్య ప్రావీణ్య ప్రాధాన్యతా ప్రాసస్యతా భవం

డు విజ్ఞాన విశ్వాస విజ్ఞప్తి విద్య విమోచనం

రంజిల్లు లోకాలలో రవ్వల్లె రమ్యత్వ రహస్యం

గానవైనంబు గమ్యార్ధ ధర్మంబు ధన్యజీవితం

 పద్య భావంపాండిత్యం, ప్రావీణ్యం వంటి గుణాలు మనిషికి గొప్ప ప్రాధాన్యాన్ని ఇస్తాయి. విజ్ఞానం, విశ్వాసం, విద్య—ఇవి మనిషిని అజ్ఞాన బంధనాల నుండి విముక్తి చేస్తాయి. ఆ జ్ఞానం ప్రపంచంలో చిన్న రవ్వలాగా ప్రకాశించి లోకాలను రంజింపజేసే రహస్య సౌందర్యంగా మారుతుంది. చివరికి గానం వంటి కళలు, ధర్మబద్ధమైన ఆచరణ మనిషి జీవితాన్ని గమ్యార్థంతో నింపి ధన్యమైన జీవితం అందిస్తాయి.

****815*****

  శ్లో𝕝𝕝   *కన్దుకో భిత్తినిక్షిప్త**ఇవ ప్రతిఫలన్ముహుః|*

           *ఆపతత్యాత్మని ప్రాయో*దోషోఽన్యస్య చికీర్షతః||

తా𝕝𝕝 *గోడకు కొట్టిన బంతి వెంటనే వేసిన చోటకే తిరిగి వచ్చినట్టు, ఇతరులకు చెడు చేద్దామని ప్రయత్నిస్తే, ఆ చెడు మనకే జరుగుతుంది. కాన ఇతరులకు చెడు  ద్రోహం తలపెట్టకూడదు అని భావము*.

******816*****

*సుఖంచ దుఃఖంచ భవాభవౌచ*
*లాభాలాభౌ మరణం జీవితం చ*
*పర్యాయశః సర్వమేవ స్పృశన్తి*
*తస్మాద్ధీరో న చహృష్యే న్నశోచేత్*!!

తా𝕝𝕝 *సుఖ దుఃఖములు, ఉత్పత్తి వినాశములు, లాభ నష్టములు, చావు బ్రతుకులు, అనునవి వరుసగా అందరికి ప్రాప్తించునట్టివి.... కావున ధీర పురుషుడు సుఖములందు హర్షమునుగాని, దుఃఖములందు శోకమును గానీ, పొందకుండవలెను*...

*****817****

  శ్లో𝕝𝕝   *ముఖం పద్మ దళా కారం* *వచ శ్చందన శీతలం*

  *హృత్కర్తరి సమం చా* *అతి వినయం ధూర్త లక్షణం* 

తా𝕝𝕝 *ముఖము తామరరేకుల్లాగా అందంగా వుంటుందట. మాటలు గంధము వలే చల్లగానూ,విన సొంపుగానూ వుంటాయట. కానీ మనస్సు మాత్రం కత్తెరలాగా మనకు హాని చేసేదిగా వుంటుందట. అలాంటి అతివినయము చూపించే వ్యక్తులతో జాగ్రత్తగా వుండమని హెచ్చరిస్తున్నాడు. కవి..*

*****-818*****

శ్లో𝕝𝕝 ఆయుర్విత్తం గృహచ్ఛిద్రం,మంత్రమౌషధసంగమౌ,

దానమానావమానాశ్చ,నవ గోప్యా మనీషిభిః II

తా𝕝𝕝 ఆయువు, సంపద, గృహచ్ఛిద్రము, మంత్రము, ఔషధము, సంగమము, దానము, మానము, అవమానము - ఈ తొమ్మిదింటినీ బుద్ధిమంతులు రహస్యముగ నుంచవలెను.

******819****

  శ్లో𝕝𝕝   *దానం ప్రియ వాక్సహితం జ్ఞాన* *మగర్వం క్షమాన్వితం శౌర్యం*

 *విత్తం చ త్యాగనియుక్తం* *దుర్లభ మే తచ్చతు ర్భద్రం* 

  తా𝕝𝕝 *ప్రియవచనములతో గూడిన దానమున్నూ, గర్వము లేని విద్యయున్నూ, క్షమ గలిగిన శౌర్యమున్నూ, త్యాగముతో గూడిన ధనమున్నూ , ఈ నాలుగున్నూ ఎక్కడో గానీ అరుదుగా వుంటాయి.

*------820----

  శ్లో𝕝𝕝   *విపత్తౌ కిం విషాదేన* *సమ్పత్తౌ హర్షణేన కిమ్*।

           *భవితవ్యం భవత్యేవ* *కర్మణో గహనా గతిః*॥

తా𝕝𝕝 *ఆపదలలో దుఃఖించడం ఎందుకు, సంపదలలో సంతోషించడం ఎందుకు* ? ఏది జరగనున్నదో అది జరిగితీరుతుంది.... *కర్మగతిని*....( *ఏ కర్మ ఎపుడు ఏ ఫలం ఇస్తుందో* )  *తెలుసుకోవడం కష్టం*....

----821----

  శ్లో𝕝𝕝   *వాణీ రసవతి యస్య* *యస్య శ్రమవతి క్రియా!* 

   *లక్ష్మీః దానవతి యస్య*   *సఫలం తస్య జీవితం||*

 తా𝕝𝕝  *ఎవరి మాట మనసుకు ఆనందాన్నిస్తుందో, ఎవరైతే కష్టం విలువ తెలిసి పైకి వస్తారో, ఎదుటి వారి కష్టాన్ని గుర్తిస్తారో, ఎవరి ధనం దాన ధర్మాలకు ఉపయోగపడుతుందో... వారి జీవితం సార్ధకమైనట్లే.*

**-**822***-

శ్లో𝕝𝕝 లోకేషు నిర్ధనో దుఃఖాఃరుణగ్రస్తా తతోధికమ్।

తాభ్యాం రోగయుతో దుఃఖాతేభ్యో దుఃఖా కుభార్యకః॥

తా𝕝𝕝 లోకంలో డబ్బులేనివాడు దుఃఖిస్తాడు, వాడికంటే అప్పు వున్నవాడు ఎక్కువగా దుఃఖిస్తాడు, వాడికంటే రోగ గ్రస్తుడైనవాడు ఎక్కువ దుఃఖిస్తాడు, వీళ్ళందరి కంటే గయ్యాళిభార్య వున్నవాడు ఎక్కువ దుఃఖితుడు.

****-823***

ఉడుంబర్ల బ్రహ్మాండవ్యత్తి యః సదా|సర్వగర్వాపహ:

 కాలాస్తస్య కే మశకా వయమ్ సదా ||

      మేడీ పళ్ళను తినేలా కాలం బ్రహ్మాండాన్నే తినేలా చేస్తోంది.అందరి గర్వాన్ని త్రొక్కే కాలం ఎదురుగా ఉండగా, ఈగ దోమలాంటి మనం ఎవరం ?

****824****

సజ్జనస్యహృదయం నవనీతంయద్వదంతి కవయస్తదలీకం 

అన్యదేహవిలసత్ప్రితాపాత్.సజ్జనో ద్రవతి నో నవనీతమ్ 

కవులు సత్పురుషుల హృదయాన్ని వెన్నతో పోలుస్తారు. ఇది అబద్దం.వేరేవారి కష్టం చూసి సజ్జనులు కరుగుతారు.అయితే,వెన్న కరగదు.

****-825****

ప్రాకారంబున్ ప్రాధాన్య ప్రభలుకాలవైపరీత్య విశ్వాస శోభ

రసరమ్య శృంగార రభసలుమువ్వన్నెల మెరుపు మాయా మర్మమ్

సరళ భావం..ప్రాకారంలా కనిపించే బాహ్య మహిమలు, కాలానుగుణంగా మారే విశ్వాసాల శోభ, రసరమ్యమైన శృంగార ఉల్లాసం—ఇవి అన్నీ మువ్వన్నెల మెరుపుల్లా కనిపించినా చివరకు అవి మాయ యొక్క మర్మమే అని సూచిస్తోంది.

*****826***

సర్వార్ధ సాధక సహాయ సమర్ధతాభా

వార్ధత్వ తన్మయ విశాల వరాల నేతా

మూర్ధత్వ విస్మయ శుభంబు మనస్సు రేతా

అర్ధంగి అర్ధము సుఖంబు అనంత దేవీ

సరళ భావం...ఓ అనంత దేవీ! సమస్తార్థాలను సాధించేందుకు సహాయం చేసి, సమర్థతను ప్రసాదించుశక్తి వి. విశాలమైన వరాలను అనుగ్రహించి, జీవనాన్ని పరిపూర్ణంగా నడిపించే నాయకురాలివి. ఆశ్చర్యకరమైన మహిమతో మనస్సును శుభమార్గంలో నడిపిస్తావు. అర్ధాంగిగా, జీవనార్థాన్ని, నిజమైన సుఖాన్ని అనుభవింపజేసే పరాశక్తివి.

*****827****

అభినందనలేసహనమ్ముగనే సభ సంతసవైభవసమ్మతియే 

అభయంసహకారమనోభవమే ప్రభలేకవిసక్యపరాభవమే 

— పరస్పర గౌరవం ఉంటేనే పరాభవం దూరమవుతుంది“” — సత్సభలో ఆనందమే అసలు విజయ సూచకం” — భయం లేక సహకారం ఉంటే పరాభవం అవకాశమే ఉండదు — కానీ అహంకార ప్రభలు పెరిగితే, అదే “పరాభవ వత్సరం” సారాంశం

-***.. 828***

*తావత్‌ భయేషు భేతవ్యం యావద్భయమనాగతమ్‌* |
*ఆగతం తు భయం దృష్ట్యా*ప్రహర్తవ్య మశంకయా* ||
తా𝕝𝕝 *భయము రానంత వఱకు భయమనిన భయపడవలెను. వచ్చిన భయమును జూచి శంక, జంకు విడిచి ఆ భయమును దూరముగా పోగొట్టు నుపాయము నాలోచింపవలెను.*

*****829*****
శ్లో𝕝𝕝 తే పుత్రా యే పితుర్భక్తాః స పితా యస్తు పోషకః ||
తన్మిత్రం యస్య విశ్వాసః సా భార్యా యత్ర నిర్వృతిః ||

తా𝕝𝕝 తండ్రియందు భక్తి కలవారే పుత్రులు. బిడ్డల పాలన పోషణ చేయువాడే తండ్రి, విశ్వాసపాత్రుడైన వాడే మిత్రుడు. ఏ స్త్రీ వలన భర్తకు సుఖము ప్రాప్తించునో అట్టి స్త్రీయే భార్య.

*******830***

*నాహారం చిన్తయేత్ ప్రాఙ్ఞో* *ధర్మమేకం హి చిన్తయేత్*।

ఆహరో హి మనుష్యాణాం జన్మనా సహ జాయతే*॥

తా𝕝𝕝 *"రేపటిరోజున ఆహరం దొరుకుతుందా లేదా అనే విచారణ వద్దు. నిన్ను పుట్టించిన పైవాడే చూస్కొంటాడు. బుద్ధిమంతుడవై నీ ధర్మాన్ని నువ్వు సక్రమంగా ఆచరిస్తే చాలు!"*

******831***

శ్లో𝕝𝕝 న దైవమితి సఞ్చిన్త్యత్యజేదుద్యోగమాత్మనః।

అనుద్యమేన కస్తైలంతి లేభ్యః ప్రాప్తుమర్హతి॥

తా𝕝𝕝 దైవం అనుకూలించునని మానవుడు తన ప్రయత్నమును విడువరాదు.ప్రయత్నము చేయకుండా నువ్వుల నుండి నూనె ఎవడు పొందగలడు? అనగా ప్రయత్నమువల్ల కార్యసిద్ధి కలుగునని భావము.!

******832****

**యన్మనసా ధ్యాయతి తద్వాచా వదతి**యద్వాచా వదతి తత్కర్మణా కరోతి*యత్కర్మణా కరోతి తదపి సమ్పద్యతే*॥

తా𝕝𝕝 *ఏదైతే మనం మనస్సుద్వారా ఆలోచన (ధ్యానం) చేస్తున్నామో, అదే వాక్కు ద్వారా వచించాలి. ఏదైతే వాక్కు ద్వారా వచిస్తున్నామో, అదే కర్మ (పని) ద్వారా చేయాలి. ఏదైతే కర్మ ద్వారా చేస్తున్నామో ఆ సత్కర్మఫలాలను సత్యదృష్టితో దర్శించి సర్వజనుల సౌఖ్యాన్ని ఆకాంక్షించాలి..*.