ఉత్పలమాల.. పద్యాలు.. భావాలు.

పద్యభారతి సమస్యా తామర పువ్వు వికసితా పూరణము వర్ణన

సూర్య కళావిధాన శుభసూక్ష్మ ప్రభావము నేల మాలికన్

మ్మార్యుల కాంతి తామరల మానస మోహపు చూపులేయగున్

కార్యము యెల్లవేళల స కామ్యము ధన్యత చెంద మోము నా

చార్యుల విశ్వవాకిటను జన్యుత లక్ష్యము జూప గల్గగన్

సరళ భావం :సూర్యుడి కిరణాలు భూమిపై పడినప్పుడు వాటి సున్నితమైన ప్రభావంతో తామరపువ్వులు వికసిస్తాయి. ఆ పువ్వుల అందం మనసును ఆకర్షిస్తుంది. అలాగే మనిషి చేసే పనులు కూడా సకాలంలో జరిగితే కోరికలు నెరవేరి జీవితం ధన్యమవుతుంది. గురువులు చూపిన మార్గం అనుసరిస్తే మన జీవిత లక్ష్యాన్ని సులభంగా గ్రహించగలుగుతాము.

పద్యం :

నీదు మనస్సు యెంచగల నిత్యమనేదియు కష్టసాధ్యమున్

నీదగు నెంచనెప్పులగు నెంచక నెవ్వరు నుండ లేరు నేందుకన్

నాదియు కష్ట భాధలగు నాణుడి బాధలు యేల నీకుగన్

వేదన కక్షలక్ష్యమగు విద్యల యున్నతి యేల నొప్పగన్

భావం..మనిషి మనస్సు ఎప్పటికీ ఒకే విధంగా ఉండదు; దానిని పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడం చాలా కష్టం.ప్రతి మనిషి తన మనస్సులో ఎన్నో ఆలోచనలు, బాధలు, ఆశలు పెట్టుకొని జీవిస్తాడు; ఎవరూ ఆలోచనలేకుండా ఉండరు.నేనూ కష్టాలు, బాధలు అనుభవిస్తున్నాను; అలాగే నీవూ అనుభవిస్తున్నావు. అందుకే ఒకరి బాధను మరొకరు తప్పుగా అర్థం చేసుకొని పరస్పరం నిందించుకోవడం అవసరం లేదు.బాధలు, కక్షలు, వేదనలు మనసులో పెంచుకుంటే విద్య వల్ల కలిగే ఉన్నతి, జ్ఞానం వల్ల కలిగే శాంతి ఎలా పొందగలం?

ఉ.

మందమనోభవామృత సమాన యశస్సు శుభంబు కాలమున్ 

వందన మాయమర్మములు మానస విద్య బికారి ధన్యతా 

మందిగపొందుతత్త్వము సుమాన్యభజింపు శుభోదయoబుగన్ 

యందవికారమే బ్రతుకునందున శాంతి నొసంగు మిత్రమా!

తాత్పర్యం :

మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండి, జీవన మాయామర్మాలను గ్రహించినవాడు నెమ్మదిగా తత్త్వజ్ఞానాన్ని పొందుతాడు. ఆ జ్ఞానాన్ని వినయంతో ఆచరించినప్పుడు జీవితం శుభోదయంలా వికసిస్తుంది. మనసులో వికారం లేకపోతేనే బ్రతుకులో నిజమైన శాంతి స్థిరపడుతుంది అని ఈ పద్యం సూచిస్తుంది. 🌸

పద్యము :

ధారల విద్యలే ధరణి మానవలోకమనందు నందమున్

ధీరుల కామ్యసంపదయు  దీపములజ్వలితం శుభంబుగన్

సారము పారమార్థ మగు సాహస సఖ్యత వాక్య కాంతిగన్

నీరము లేక దీపములు నిల్చి వెలుంగక యారె జూడుమా

సరళ భావం :ఈ భూమిలో మనుషులకు విద్యలే నిజమైన ఆనందాన్ని ఇస్తాయి. ధైర్యవంతుల వారికి జ్ఞానం, మంచి గుణాలు జీవనదీపంలా వెలుగును ఇస్తాయి. పరమార్థ జ్ఞానం, స్నేహం, సత్యవాక్యం వంటి గుణాలు జీవితం అందంగా మారుస్తాయి. కానీ నూనె లేక దీపం వెలగనట్టే, ఈ మంచి గుణాలు లేకపోతే మనిషి జీవితం వెలుగును పొందదు. 

🌼

" అవసరము"
ప్రేమల పందిరిళ్లు నిల బెట్టిడి భాగ్యము దీక్ష బద్ధమై
సీమల పెచ్చరిల్లు గృహ చిత్రములన్నియు శోధనమ్మునన్
నీమపు జాడలన్ని విధి నేర్పిన సద్గతి దారులై నటుల్
తామసమేమి లేక పరదాలకు యావల చర్చతప్పదౌ......

( తామసము : ఆలస్యము ;పరదా : తెర)

🌼 సరళ భావంప్రేమతో నిండిన ఇళ్లు నిర్మించడం ఒక గొప్ప భాగ్యం. ఆ ఇంటిని మంచిగా నిలబెట్టుకోవాలంటే కృషి, నియమం అవసరం. జీవితంలో ఎదురయ్యే అనుభవాలు మనకు మంచి మార్గాలను నేర్పుతాయి. ఆలస్యం చేయకుండా, సమస్యలను దాచిపెట్టకుండా తెరలేని మాటలతో చర్చించి పరిష్కరించుకోవడం అవసరం.

గాలి మహత్వ పూర్ణమగు గాటపు రీతిని ప్రాణవాయువున్
లాలన జేసి పంచునెడ రమ్యము జీవన యానమందు,వా
తూలము పట్టుబట్టుచును తోరపు మేడలు మిద్దెలన్నిటిన్
లీలగ పుట్టుగూల్చు పెకలించును కొంపలు, చంపు జీవులన్. 

 (గాటము : అధికము; వాతూలము : సుడిగాలి;
తోరము : బలిష్ఠము; పుట్టు : పునాది;ఇప్పగుంట సూరి

🌼 సరళ భావం..గాలి మన జీవితం కోసం ఎంతో ముఖ్యమైనది. అదే ప్రాణవాయువుగా మనకు జీవాన్ని ఇస్తూ జీవనయాత్రను సుఖంగా కొనసాగిస్తుంది. కానీ అదే గాలి చాలా బలంగా మారితే సుడిగాలిగా మారి బలమైన ఇళ్లను కూడా కూలగొట్టగలదు. పెద్ద మేడలు, ఇళ్లు పునాదితో సహా కూల్చి, జీవులకు ప్రమాదం కలిగిస్తుంది.

మచ్చిక కాల సంపద సమానమనస్సు మహత్యమేయగున్ 

నిచ్చల గాంచ తృప్తిగను నెందరొ యేక ఫలంబు కోరగన్ 

పచ్చలహారమేపలుక పాశము తీరగు తెచ్చె బంధమున్ 

వచ్చిరి తల్లిదండ్రుల వివాహము జూడగ పుత్రులెల్లరున్

తాత్పర్యం : 🌼

కాలానుకూలంగా మారిపోతూ ఉండే సంపదల కంటే మనుషుల మధ్య ఉండే మచ్చిక, పరస్పర గౌరవం, సమానమనస్సు వంటి గుణాలే నిజమైన మహత్తర సంపదలు. మనసు స్థిరంగా ఉండి తృప్తి పొందిన జీవితం చాలా మందికి సాధ్యంకాదు; ఎందుకంటే చాలామంది ఒక్కో ఫలితాన్ని, ఒక్కో లాభాన్ని మాత్రమే ఆశిస్తూ జీవిస్తారు.వివాహ బంధానికి చిహ్నమైన పచ్చలహారం మాటలకన్నా గొప్పదైన ప్రేమపాశాన్ని సూచిస్తుంది. అది ఇద్దరిని మాత్రమే కాకుండా కుటుంబ బంధాలను కూడ గాఢం చేస్తుంది. అందుకే ఆ దాంపత్య బంధం మహిమను దర్శించుటకు, ఆనందించుటకు పుత్రులు, బంధువులు అందరూ కూడి తల్లిదండ్రుల వివాహాన్ని సంతోషంగా చూస్తారు.

పూరణ :

తల్లికి భార్యమధ్య విధి తర్కము తీర్చుచు శాంతి కల్పనన్

అల్లరి లేనివిద్యలగు యల్లుకు పోయి సుఖాల తత్త్వమున్

చల్లగ మాటలన్నియును సంఖ్యతగా సహనంబు తీరుగన్

ఇల్లరికంబు నందుగల దెంతయొ సౌఖ్యమటండ్రు పండితుల్

భావం :ఇల్లరికం (అల్లుడు అత్తింట నివసించడం) అనేది సులభమైన జీవితం కాదు. తల్లి (అత్త) మరియు భార్య మధ్య వచ్చే విభేదాలను సమతుల్యంగా పరిష్కరించి శాంతిని నిలబెట్టాలి. అల్లరి లేకుండా, సౌమ్యంగా, సహనంతో, చల్లని మాటలతో వ్యవహరించగలిగితేనే ఆ జీవన విధానంలో నిజమైన సౌఖ్యం ఉంటుంది అని పండితులు చెబుతారు.

👉

ఉ.మా.

అల్లునినత్తమామలెపుడాదరణంబుగజూచుచుందురే

ఇల్లునుభూములను తనకునివ్వగ జూతురుప్రేమమీరగా

మెల్లగమాటలాడుచునుమేలునుగల్గగజేయ జూతురే

యిల్లరికంబునందు గలదెంతయొ సౌఖ్యమటండ్రు పండితుల్

సరళ భావం :అల్లుడు అత్తమామల ఇంట ఉంటే మొదట అతన్ని చాలా ప్రేమగా చూసుకుంటారు. ఇల్లు, భూములు ఇస్తామని కూడా ప్రేమతో మాట్లాడుతారు. మెల్లగా మాటలు చెప్పి అతనికి మేలు చేస్తున్నట్టుగా కనిపిస్తారు. అందుకే పండితులు “ఇల్లరికం లో ఎంతో సౌఖ్యం ఉందట” అని వ్యంగ్యంగా అంటారు.

ఉ.

మెల్లగ యత్తమామలును మేలగు నల్లుడు నన్నచాలునే

తల్లికి భార్యకేవిధిని తర్కములుండక శాంతిహెచ్చుగా

అల్లరి లేక భార్యకును యల్లుకు పోయి సుఖాలనిచ్చుచో

ఇల్లరికంబు నందుగల దెంతయొ సౌఖ్యమటండ్రు పండితుల్

సరళ భావం :అత్తమామలు ప్రేమగా ఉండాలి; అల్లుడు కూడా మంచిగా ప్రవర్తించాలి. అత్త (తల్లి) మరియు భార్య మధ్య తగాదాలు లేకుండా శాంతి ఉండాలి. భార్యను కూడా సంతోషంగా ఉంచి అల్లరి లేకుండా జీవిస్తే ఇల్లరికంలో చాలా సౌఖ్యం ఉంటుంది అని పండితులు అంటారు.

👉